چهارطاقی یا آتشکده خیرآباد،مکانی برای درک فصول

تاریخ ارسال: 1394-7-8
نویسنده: مجید
دفعات بازید: 3477
در فاصله 50 کیلومتری از شهر گچساران به سمت بهبهان در منطقه خیر آباد و در یک کیلومتری شمال روستای ده‌وه و در مسیر راه شاهی آن دوران بنایی از دوره ساسانی در جانب چپ رودخانه خیرآباد برپاست.

این بنا که به نام چهارطاقی یا آتشکده خیرآباد شهرت دارد ساختمانی است مربع شکل با اضلاع 11 متر، این بنای تاریخی در چهار جانب اصلی دارای چهار طاق بوده که بر روی چهار پایه با حجم حدود 9 متر مربع قرار داشته است ، که احتمالا مشابه بناهای همسان در آن دوره ، کاربرد راهنما و آتشدان داشته است.

gallery_201509304981751699985

خیرآباد یا فروزک ناحیه‌ای گرمسیری با سابقه طولانی در تاریخ، واقع در جنوب غربی استان کهگیلویه و بویراحمد و تپه باستانی «ده‌وه» با قدمت حداقل 5000 سال در این محل قرار دارد.
 
طول هر ضلع چهارطاقی خیرآباد ۱۱ متر و مساحت قاعده آن حدود ۱۲۰ متر مربع است،گنبد این بنا فروریخته اما تمامی پایه‌های چهارگانه آن برجای هستند و تنها آسیب‌دیدگی‌هایی در بدنه آن دیده می‌شود که تا اندازه‌ای مرمت شده‌اند.
چهارطاقی خیرآباد در ساحل رود خیرآباد و در کنار بازمانده‌های پل ساسانی خیرآباد قرار دارد؛ هر چهار پایه و چهارطاق این بنا سالم هستندو مصالح اصلی به‌کار رفته در ساخت این بنا، سنگ، گچ و لاشه است که در طول صدها سال گنبد بزرگ و حجیم بنا را حفظ کرده‌است.

gallery_201509306541140601913
 
چهارطاقی خیرآباد با چهار فیل‌گوش پوشیده و طاق روی آن احیا شده است علاوه براین بنا، در اطراف آن تأسیسات دیگری نیز دیده می‌شود؛ همچنین در بررسی‌های باستان‌شناسی بر روی تپه‌های اطراف، در عمق حدود ۵۰ تا ۶۰ سانتی‌متری تپه‌ها سوخته‌هایی بدست آمده که به نظر می‌رسد علاوه بر آتشکده چهارطاقی و انجام مراسم مذهبی در آن، بر فراز تپه‌ها نیز گودال‌هایی برای افروختن آتش تعبیه شده است.

مشخصه‌های خورشیدی طراحی شده برای این چهارطاقی جالب و استثنایی است؛ طرح چهارطاقی خیرآباد با دیگر چهارطاقی‌های ایران متفاوت است و محور اصلی آن رو به جایگاه طلوع خورشید در انقلاب زمستانی دارد.

gallery_201509309757920277106

پرتوهای خورشید بامدادی در آغاز فصل زمستان در امتداد محور بنا می‌تابند و امتداد خطوط همگی سایه‌ها در بیرون و درون بنا با یکدیگر موازی هستند. برای تشخیص اعتدالین (آغاز بهار و پاییز) و نیز انقلاب تابستانی، خط‌دیدهای سه‌گانه‌ای طراحی و بکار بسته شده که تنها در همین بنا دیده‌ شده است. بطوریکه فرارسیدن بهار، تابستان و پاییز را می‌توان از سه خط دید توأمان و جداگانه در این چهارطاقی نظاره کرد. 

بنا به پژوهش‌های آندره گدار(معمار و باستان شناس فرانسوی)، این چارطاقی در مسیر جاده تاریخی و باستانی فارس به خوزستان قرار داردو گدار این راه را که چارطاقی مشرف بر آن است را جاده شاهی می‌داند.

طول اضلاع بیرونی چهار طاقی ۱۱٫۰۷ متر، ابعاد درونی زیر گنبد ۶٫۲۶ متر، ارتفاع طاق‌ها تا زیر قوس ۴٫۵ متر، ارتفاع تا منشوری از کف ۶٫۷۰ متر و از کف تا آخرین نقطه باقی‌مانده به گنبد ۹٫۲۰ متر است. طول هر ستون یا پایه طاق ۳٫۶۰ متر و جنس بنا از سنگ و گچ است. گنبد این بنا به‌شکل گردچین ساخته شده‌است. پایه‌های آن با سنگ‌های چکش‌کاری‌شده و فضای زیر گنبد با خطوط هندسی ساده تزیین شده‌اند.

در مورد کاربرد این بنا روایات مختلفی وجود دارد. اردشیر بابکان در آخرین جنگ خود با اردوان پنجم وی را در دشت رامهرمز شکست می‌دهد و به‌همین مناسبت بناهای یادمانی در طول این مسیر می‌سازد، عده‌ای بر این باورند که چهارطاقی خیرآباد نیز از جمله بناهای یادمانی اردشیر است.

gallery_201509308098522155319

چهار چوب تاریخ در چهار طاقی خیر آباد گچساران قابل دیدن و لمس کردن است معماری اصیل و کاملا ایرانی که زبان سیاست، مذهب و نوع حکومت عصر خویش است؛ بنایی را ساخته که دیدن آن خالی از لطف نیست، این بنای تاریخی یادگاری از سلسله پادشاهان ساسانی است که در روستای ده ناصر برگی دیگر از قدمت و تمدن این منطقه از استان کهگیلویه و بویراحمد است

برای رسیدن با این بنا می‌باید حدود 50 کیلومتر در راه گچساران به بهبهان پیش رفت و آنگاه به راهی فرعی در سمت راست جاده پیچید که بسوی روستای خیرآباد علیا می‌رود، پس از پشت سر نهادن حدود ۱۰ کیلومتر از این راه، چهارطاقی در کنار چپ جاده دیده می‌شود و رودخانه زلال و خروشان خیرآباد به همراه بازمانده‌های پلی باستانی، در مجاورت آن قرار دارند.
گفتنی است این بنا در تاریخ ۲ اسفند ۱۳۲۷ با شماره ثبت ۳۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

برگرفته از:http://www.aftabejonoob.ir/

ایران گردی, استان كهگيلويه و بوير احمد, بهبهان, چهار طاقی

جدیدترین مطالب بخش ایران گردی زیر مجموعه کهگیلویه و بویراحمد
کهگیلویه و بویراحمد یکی از استان‌های کشور ایران است. مرکز آن شهر یاسوج است و با مساحتی حدود ۱۶هزار و ۲۴۹ کیلومتر مربع، سرزمینی نسبتاً مرتفع و کوهستانی است.
1394-6-24
مجید
3181

تنگ گنجه ای به واقع از دیدنی ترین مناطق خوش آب و هوای استان کهگیلویه و بویر احمد است دارای جاده دسترسی آسفالته اصلی می باشد
1394-7-1
مجید
2968
آبشار تنگ تامرادی در 45 کیلومتری جنوب غربی شهر یاسوج واقع شده است.
1394-7-1
مجید
2089
دریاچه کوه گل در شمال شهرستان بویراحمد و در شمال شرقی شهر توریستی سی سخت در «دهانه انبری» گردنه مشهور «بیژن» و تپه های «کوه گل» واقع شده است.
1394-7-1
مجید
1625
چشمه میشی چشمه ای همیشگی و از مهم ترین چشمه های منطقه سی سخت به شمار می رود كه در امتداد دره ای طولانی با شیب نسبتاً تند روان است و جویبار پرآب و سپید رنگ آن همچون رشته های مروارید زینت بخش دره ای است كه آب چشمه را به زمین های كشاورزی پایین دست آن می رساند.
1394-7-6
مجید
2127
رشته کوه دنا، بلندترین کوه و بزرگترین چین خوردگی رشته کوه بزرگ زاگرس محسوب شده و دارای خطالراسی به طول تقریبا 90 کیلومتر است و بین سه استان کهگیلویه و بویراحمد، اصفهان و فارس واقع شده است.
1394-7-7
مجید
3034
چشمه بلقیس یکی از نام آشناترین مناطق گردشگری این شهرستان است که تا حدود زیادی نامیده شدن چرام به " نگین سبز کهگیلویه و بویراحمد" به دلیل وجود این باغ تاریخی و کم نظیر است.
1394-7-8
مجید
2851
این پل ها در 15 کیلومتری کوه دنا ، در شهرستان دنا به مرکزیت سی سخت واقع شده است
1394-7-8
مجید
1534
آبشار بهرام بیگی در روستای دلی بهرام بیگی(سمندی) از توابع بخش مرکزی شهرستان دنا در ۵۰کیلومتری شمال غرب سی‌سخت و ۷۰کیلومتری یاسوج، مرکز استان کهگیلویه و بویراحمد قرار دارد .
1394-7-8
مجید
3766
36 مطلب آخر بخش ایران گردی

همه چیز در باره آذربایجان غربی سرزمین شمس پیر مولوی

1394-3-31
مجید
2072
غار سهولان بعد از «غار عليصدر» همدان دومين غار آبي ايران به شمار مي‌آيد
1394-3-31
مجید
2957

مارمیشو؛ ناشناخته‌ای در دنیای ارومیه

1394-4-1
مجید
4973
قره کلیسا، کلیسایی تاریخی در استان آذربایجان غربی
1394-4-1
مجید
1544
تخت سلیمان ودریاچه پر رمز و راز آن
1394-4-1
مجید
4751
از تپه حسنلو چه میدانید؟
1394-4-1
مجید
4613
1394-4-2
مجید
2528
آشنایی با برج سه گنبد - آذربایجان‌غربی 
1394-4-3
مجید
4326

مسجد جامع ارومیه، مسجدی سلجوقی با محراب ایلخانی

1394-4-3
مجید
6995
1394-4-3
مجید
8736
كليسای سير، يكي از آثار سنگي استان اذربایجان غربی
1394-4-3
مجید
2779
استان آذربایجان شرقی (به پارسی باستان: آذربادگان) یکی از استان‌های ایران است
1394-4-3
مجید
3531
آسیاب‌خرابه (به ترکی آذربایجانی: خارابا دییرمان) یکی از مکان‌های دیدنی و گردش‌گری استان آذربایجان شرقی می‌باشد
1394-4-8
مجید
3207

بازار تبریز بزرگ‌ترین بازار سرپوشیده آجري جهان و یکی از شاهکارهای معماری ایرانی است. 

1394-4-8
مجید
4772
خانهٔ مشروطه در یکی از محله‌های قدیمی شهر تبریز به نام راسته‌کوچه و در غرب بازار تبریز قرار گرفته‌است.
1394-4-8
مجید
1888

کندوان در 50 كيلومتري جنوب غربي تبريز؛ يكي از روستاهاي دهستان سهند مي باشد 

1394-4-8
مجید
7593

ارگ تبریز (علی‌شاه) نام یک بنای تاریخی در تبریز است

1394-4-8
مجید
1829

خانه قدکی تبریز،از کاربری مسکونی به کاربری آموزش عالی تغییر عملکرد داده است

1394-4-10
مجید
2959

در اوایل سال 1337 خورشیدی کلنگ ساختمان موزه آذربایجان  زده شد

1394-4-10
مجید
1618

آشنایی با مقبره الشعرای تبریز

1394-4-11
مجید
4301

ایل گلی ( شاه گلی ) از گردشگاه های زیبای تبریز است که در جنوب شرقی تبریز بر دامنه تپه ای واقع شده است

1394-4-14
مجید
1884

مسجد کبود تبریز بنایش به ۵۰۰ سال پیش بازمی‌گردد

1394-4-14
مجید
6626
حمام نوبر یکی از آثار تاریخی شهر تبریز است که در دوره قاجار ساخته شده است.
1394-4-14
مجید
3091

محمد حسین بهجت تبریزی متخلص به شهریار شاعر پر آوازۀ کشورمان که با کتاب حیدر بابایه سلام به اوج شهرت رسید در روستای خشکناب تبریز دیده به جهان گشود

1394-4-15
مجید
4622

مجارشین یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان گنبرف بخش مرکزی شهرستان اسکو قرار گرفته است

1394-4-15
مجید
3461
طبیعت زیبا و دل انگیز استان اردبیل در فصل بهار با چشم اندازهای روح نواز و گل های رنگارنگ در دشت های سبز و کوهپایه های استوار، دل هر گردشگری را می نوازد 
1394-4-18
مجید
4108

شهر سیاحتی سرعین در ‪ ۲۵‬ کیلومتری شهر اردبیل قرار دارد. این شهر یکی از مهمترین مراکز استقرار چشمه‌های آبگرم در ایرن است

1394-4-18
مجید
5421

اردبيل از شهرهاي کهن ايران است که حدود 5000 سال قدمت دارد.در لوحه‌هاي گلي سومريان به صورت ارتا ثبت گرديده‌است که خود قدمت شهر را تا 5000 سال ميرساند.

1394-4-18
مجید
2315

بقعه شیخ صفی الدّین اردبیلی در مجموعه‌ای از آرامگاه‌های بزرگان، مشایخ و سلاطین صفوی و فضاهای آیینی و عبادی اردبیل، قرار دارد

1394-4-18
مجید
4184

علت نامگذاری این دریاچه، شوری بسیار زیاد آب آن بوده که امروزه با افزوده شدن آب شیرین از شوری آن کاسته شده، به طوریکه ماهی قزل آلای رنگین کمان در آن پرورش داده می شود

1394-4-19
مجید
3535

این دریاچه در ۴۸ کیلومتری جنوب شرقی اردبیل به‌طرف خلخال در یکی از دره‌های کوهستان باغیرو و در ارتفاع ۲۵۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد 

1394-4-19
مجید
2565

موزه مردم‌شناسی اردبیل در میدان عالی قاپوی اردبیل در محل حمام آقانقی (متعلق به دوره پیش از صفویه و نیمه دوم قرن هفتم هجری قمری) بنا شده است. هر ساله جمع کثیری از گردشگران از این مکان دیدن می نمایند.

1394-4-19
مجید
1535

مجموعه تاريخي بازار اردبيل در ميانه شهر و در طرفين خيابان امام خميني واقع گرديده و به جهت قدمت و دارا بودن معماري سنتي از بازارهاي تاريخي و جالب توجه ايران به شمار مي‌آيد

1394-4-19
مجید
1737

شیخ کلخوران در 3 کیلومتری شهر اردبیل واقع شده است.این آبادی از دیر باز به علّت وجود آرامگاه جد سلاطین صفوی در آن، مورد توجه بوده است

1394-4-19
مجید
1835

مسجد جمعه اردبيل در شمال شرقي شهر كه بر روي تپه باستاني قرار دارد بازمانده مسجد عظيم، گسترده و كم نظيري است كه در دوره هاي مختلف اسلامي بخصوص دوره سلجوقي شكل گرفته است

1394-4-19
مجید
3861

پلها و خانه هاي قديمي اردبیل

1394-4-19
مجید
5317
مطالب تصادفی

این گور در کنار یکی از خیابان های اصلی شهر رامهرمز کنونی در باغی که به" برده شور" شهرت دارد، واقع شده است. 
1394-4-31
مجید
5011
این برج به صورت استوانه‌ای ساخته شده و دارای تزیینات قطار بندی آجری و گچی است که مانع تردد مارها به داخل برج می‌شود،
1394-9-9
مجید
2069
منجیل شهر انرژی گیلان و با دارا بودن توربین های بادی به شهر انرژی کشور نامیده می‌شود.
1394-8-3
مجید
2893
کنیه او ابوالحسن و لقب او الصالح فرزند «عبیدالله الاعرج الاول» فرزند «الحسین الاصغر» فرزند امام علی بن الحسین بن علی ابی طالب (ع) است
1394-4-23
مجید
1326
روستای تاریخی و زیبای هزاوه واقع در 18 کیلومتری شمال غربی اراک، در شیب آرام دامنه کوههای غربی اراک دارای بافتی پلکانی و متراکم است هزاوه در دل دامنه های صخره ای است و روستایی در قرون 7 و 8 هجری و به دوره ایلخانیان برمی گردد. 
1394-8-23
مجید
2220
شهر خوسف در خراسان جنوبی كه‌ در ۳۶ كیلومتری غرب بیرجند و در حاشیه كویر قرار گرفته است
1394-4-26
مجید
1692
 تنگ بوان در حدود ۲۰ کیلومتری نورآباد می‌باشد. این تفرجگاه سالانه هزاران میهمان را جذب می‌کند. بوان دارای چندین چشمه و آبشار می‌باشد، که در فصل تابستان باعث مطبوع شدن هوای این منطقه می‌گردد.
1394-5-24
مجید
4279
مال آقا روستایی در 32 کیلومتری شهرستان باغملک با بافت سنتی که کاملا بافت قدیمی خود را حفظ کرده است
1394-4-31
مجید
1250
یرمرد کر و لالی که در روستایی دور افتاده از سیرجان یکی از منحصر به فرد ترین هنرهای معاصر را ایجاد کرد هیچ گاه فکر نمی کرد باغ سنگی اش به یکی از جاذبه های بین المللی تبدیل می شود.
1394-6-14
مجید
2804
بقعه امامزاده هاشم در 30 كیلومتری جاده رشت به تهران در استان گیلان قرار دارد. در شجره نامه موجود در بقعه، امامزاده هاشم چنین معرفی شده است هاشم بن‌ محمدبن عبدالله بن حمزه‌ بن محمدبن الحنفیه بن علی بن ابی‌طالب(ع).
1394-7-30
مجید
1099
برج‌های دوگانه خرقان دو آرامگاه از دوره سلجوقیان می‌باشند که در یک کیلومتری روستای حصار ارمنی از توابع خرقان غربی و در 32 کیلومتری جاده قزوین- همدان قرار دارند.
1394-6-3
مجید
6203
استان مرکزی یکی از این مقاصد است و کم‌رنگ بودن آن در تورهای مسافرتی نیز گواهی بر این امر است.
1394-8-17
مجید
4956