پرستشگاه سرخ دم لری و سرخ دم لکی

تاریخ ارسال: 1394-8-9
نویسنده: مجید
دفعات بازید: 1369
محوطه های باستانی سرخ دم لکی و سرخ دم لری به ترتیب در 6 کیلومتری شمال غربی و 10 کیلومتری جنوب شرقی کوهدشت در منطقه لکستان واقعند. نامگذاری این دو محوطه باستانی بنام لکی و لری بدلیل مجاورت آنان با دو روستای لک نشین سرخ دم و لرنشین خوشناموند است.
محوطه سرخ دم لکی در جلگه کوهدشت واقع در منطقه لکستان و به فاصله حدود ۶ کیلومتری شمال غربی شهرستان کوهدشت و درست در مقابل محوطه سرخ دم لری واقع شده‌است و نام خود رابه واسطه دهکده‌ای کوچک در دامنه خود دارد. مجموعه محوطه به شکل تراس بندی‌هایی طبیعی است که با دستکاری بشر به شکل سازه پلکانی عظیمی در آمده‌است در سمت شمال غربی این مجموعه تراس‌ها و سازه‌های معماری به فاصله ۳۰۰ متر از محوطه مرکزی، آثاری از یک حصار یا دیوار بزرگ سنگی فرو ریخته دیده می‌شود که راس ان تا قله کوه چنگری امتداد یافته.
محوطه سرخ دم لری نیز بر سینه کوهی در کنار دهکده‌ای به این نام در حدود ۱۰ کیلومتری جنوب شرقی کوهدشت لکستان واقع شده است. در این محوطه گذشته ازیک پرستشگاه، سازه‌هایی اطراقگاهی نیز کشف شده‌ است.
پرستشگاه سرخ دم لری در لایه دوم محوطه پیدا شده و سازه‌ای احتمالا دو طبقه بوده که طبقه اول از سنگ لاشه‌هایی نا متساوی با ارتفاع زیاد و شامل دیوارهای اصلی و فرعی بوده‌ است. بقایایی از خشت پخته و خام نیز دیده شده که احتمالا برای ساخت طبقه دوم بوده است. نقشه کلی این بنا اطاقی مرکزی بوده که در آن سازه‌ای شبیه یک آتشدان چلیپایی شکل از خشت ساخته شده‌است. این شکل چلیپایی در نقشه پرستشگاههای یافت شده در نوشیجان می‌توان بازیافت. اطاق مرکزی را چندین اطاق مستطیل و مربع شکل در میان گرفته‌است. گذشته از آن، این سازه نیز چون سازه‌های سرخ دم لکی از لاشه سنگهای نا متساوی ساخته شده.وجود تخته سنگ‌های مسطح و بزرگ در برخی ازورودی‌ها، وجود سنگهای منظم با چیدمانی شبیه آجر چینی در ورودی برخی از اطاقها و افزوده‌هایی شبیه پشتبند در کنار برخی از دیوار‌های اصلی از آن جمله‌است.
سوردم (سرخ‌دم) لری در ۶ کیلومتری شرق شهرستان کوهدشت در دامنه‌ی کوهی به همین نام واقع شده‌است. در دامنه‌ی این کوه روستایی وجود دارد. ساکنان این روستا از طایفه‌ی خوشنام‌وند هستند و به گویش لری تکلم می‌کنند.
واژه‌ی سوردم برای باستان‌شناسان جهان، نامی است آشنا و اشیای به دست آمده از آن‌جا زینت‌بخش موزه‌های بسیاری از کشورهاست. این منطقه را از آن جهت سرخ‌دم نام نهاده‌اند که خاکش سرخ می‌باشد. سور در لکی به معنی سرخ است.
روبه‌روی سرخ‌دم لری، – با فاصله‌ی حدوداً ۱۲ کیلومتر- در خطی مستقیم، سرخ‌دم لکی دیده می‌شود. ساکنان سوردم لکی همان‌طور که از اسم منطقه برمی‌آید به گویش لکی تکلم می‌کنند.
این دو منطقه‌ی باستانی که اشیای گران‌قیمتی از آن‌ها به دست آمده است، بی شباهت به هم نیستند و ارتباط‌هایی با هم دارند. سال‌ها پیش، اولین کسی که در سرخ‌دم لری حفاری کرد، دکتر اشمیت بود. اشمیت به طور اتفاقی با این محل و کیفیت آن آگاه شد. استاد ایزدپناه در این خصوص می‌نویسد:«[دکتر اشمیت] هنگامی که برای تحقیق با هیئت خویش به قصد دنباله‌ی تحقیق قبلی خود از رومشگان وارد کوهدشت می‌شود، شب مهمان خانه‌ی حاکم آن‌جا می‌شود. روستاییان سرخ‌دم چند روز قبل از آن به حسب اتفاق چند مجسمه‌ی برنزی هنگام شخم زدن می‌یابند و آن‌ها را تسلیم حاکم وقت می‌کنند و او آن‌ها را به دکتر اشمیت نشان می‌دهد. اشمیت پس از مشاهده‌ی اشیا تصمیم می‌گیرد در سرخ‌دم به حفاری مشغول شود.» (آثار باستانی و تاریخی لرستان ج ا ص ۳۳۸، انتشارات آگاه)
گفتنی است دکتر اشمیت دو بار برای کاوش به طرهان مسافرت کرد. نخستین سفر در شهریور ماه ۱۳۱۴ و دومین سفر در بهار ۱۳۱۷ انجام شد. «بعضی از دانشمندان که اشیای به دست آمده از “سرخ‌دم” را مورد مطالعه قرار داده‌اند، برآنند که نیایشگاه سرخ‌دم بهترین گواه برای بیان این است که نفوذ آشوریان در میان هزاره‌ی دوم و اول پیش از میلاد موجب استیلای سبک هنری آشور بر سبک لرستان گردیده‌اند.»

gallery_201510314364297379392

به هر روی سرخ‌دم یکی از محوطه‌های شناسایی تمدن گذشته‌ی ایران بوده‌‌است. پلاک‌های کوچک مفرغی نقش‌دار و پیکره‌های مفرغی، آیینه‌ها، سنجاق‌ها، دسته‌ سنگ‌ساب‌های مفرغی، سنجاق‌های دسته آهنی و بعضاً استخوانی و مهرهای استوانه‌ای شکل از جمله اشیایی هستند که از نیایشگاه سرخ‌دم لری به دست آمده‌اند.
در تاریخ‌گذاری آثار معماری، اشیا و قبور، ‌نظر بر این است که قبور به دوران مفرغ میانه تعلق دارند و لایه‌های مختلف بقایای سکونت از قبل از ۱۲۰۰ ق. م آغاز و تا قرن هفتم ق. م ادامه‌ می‌یابد. به طور کلی تعداد و محل نگه‌داری اشیای به دست آمده حاصل از فعالیت باستان‌شناسانی هیئت هلمز در سرخ‌دم عبارتند از: موزه‌ی ایران باستان ۱۱۳۰ شی. مؤسسه‌ی شرقی شیکاگو ۳۹۱، نیویورک مؤسسه‌ی آمریکایی هنر و باستان‌شناسی ایران ۳۸۱، احتمالاً موزه‌ی دانشگاه فیلادلفیا ۱۷۴، نامعلوم ۱۴۲، موزه‌ی متروپولتین ۳۳، گمشده ۳، تامیسون ۲، نیویورک مؤسسه‌ی شرقی شیکاگو ۱، جمعاً ۲۲۶۰ اثر. کشف مقادیر بسیاری از اشیای موسوم به «مفرغ لرستان» اشمیت و هم‌کارانش را به این باور سوق داد که این بنا نیایشگاه بوده‌است ولی مشغولیت مهم‌تر اشمیت در کاوش‌های تخت جمشید مانع از بازگشت او به سرخ‌دم و ادامه‌ی کاوش‌ها در این بنا شد. با آغاز جنگ جهانی دوم، کاوش‌های هیئت‌های خارجی در ایران تعطیل شد و گزارش کاوش‌های اشمیت سال‌ها پس از مرگ وی در سال ۱۹۸۹ از سوی مؤسسه شرق‌شناسی دانشگاه شیکاگو منتشر گردید.
طی این دهه‌ها کاربری و تاریخ دقیق بنای سرخ‌دم لری و انتساب آن به واحدهای سیاسی-اجتماعی منطقه زاگرس، که در کتیبه‌های آشوری به آن‌ها اشاره‌های فراوان شده‌است، باستان‌شناسان و مورخان نظرات گوناگونی در خصوص آن ارایه کردند.
اکنون هیئتی متشکل از باستان‌شناسان ایرانی پس از ۷۱ سال به سرخ‌دم لری بازگشتند تا این محوطه‌ی باستانی را تعیین عرصه و حریم کنند. باستان شناسان پس از ۷۰ سال در منطقه‌ی باستانی سرخ‌دم لری کوهدشت در حال حفاری هستند.


برگرفته از:seeiran.ir

ایران گردی, استان لرستان, سرخ دم لکی

جدیدترین مطالب بخش ایران گردی زیر مجموعه لرستان
استان لرستان 
1394-8-3
مجید
1633
قلعه فلک الافلاک یکی از مشهورترین جاذبه‌های تاریخی و گردشگری استان لرستان است که در بالای تپه‌ای باستانی و در مرکز شهر خرم‌آباد قرار دارد.
1394-8-6
مجید
1236
این یادمان ارزشمند بنایی است استوانه ای شکل که به عنوان میل راهنما وجهت ‌هدایت کاروان ها در کنار شهر قدیم <شاپور خواست> احداث گردیده است
1394-8-6
مجید
2038
گرداب سنگي یکی از آثار تاریخی استان لرستان است که در شمال غربی خرم‌آباد در بافت قدیمی شهر قرار دارد.
1394-8-6
مجید
2312
اين بنا در خيابان جعفري شهر بروجرد واقع شده است . مسجد جامع بروجرد يكي ازكهن ترين مساجد غرب ايران است
1394-8-6
مجید
1000
بقعه امامزاده جعفر یکی از قدیمی‌ترین بناهای تاریخی شهر بروجرد است که در انتهای خیابان جعفری قرار دارد.
1394-8-6
مجید
1558
بازار بزرگ بروجرد که ساکنان محلی به آن راسا به معنی راسته بازار می گویند، عمده‌ترین مرکز تجارت سنتی شهر بروجرد است که مورد استفاده شهرنشینان و روستائیان شهرستان بروجرد و نیز دیگر مناطق اطراف قرار می گیرد.
1394-8-6
مجید
1545
هنر ورشوسازی از کشور لهستان به ایران وارد شده و نام ورشو به دلیل شهر ورشو مرکز کشور لهستان بر روی این فلز ماندگار شده است . در اواخر دوران قاجار و اوایل دوران پهلوی هنر ورشوسازی در ایران به اوج خود رسید و سابقه هنر ورشوسازی در ایران مربوط به شهرستان‌های دزفول و بروجرد است .
1394-8-6
مجید
2185
ونايی روستايی سرسبز و بکر از جمله مناطق پر جاذبه بروجرد به شمار میآيد که بيشترگردشگران و به ويژه دوستداران کوهپيمايی و کوهنوردی اوقات خوشی را در آن سپری میکنند.
1394-8-6
مجید
2336
36 مطلب آخر بخش ایران گردی

همه چیز در باره آذربایجان غربی سرزمین شمس پیر مولوی

1394-3-31
مجید
1626
غار سهولان بعد از «غار عليصدر» همدان دومين غار آبي ايران به شمار مي‌آيد
1394-3-31
مجید
1955

مارمیشو؛ ناشناخته‌ای در دنیای ارومیه

1394-4-1
مجید
3610
قره کلیسا، کلیسایی تاریخی در استان آذربایجان غربی
1394-4-1
مجید
1189
تخت سلیمان ودریاچه پر رمز و راز آن
1394-4-1
مجید
3004
از تپه حسنلو چه میدانید؟
1394-4-1
مجید
3226
1394-4-2
مجید
1944
آشنایی با برج سه گنبد - آذربایجان‌غربی 
1394-4-3
مجید
2807

مسجد جامع ارومیه، مسجدی سلجوقی با محراب ایلخانی

1394-4-3
مجید
4794
1394-4-3
مجید
6085
كليسای سير، يكي از آثار سنگي استان اذربایجان غربی
1394-4-3
مجید
1918
استان آذربایجان شرقی (به پارسی باستان: آذربادگان) یکی از استان‌های ایران است
1394-4-3
مجید
1879
آسیاب‌خرابه (به ترکی آذربایجانی: خارابا دییرمان) یکی از مکان‌های دیدنی و گردش‌گری استان آذربایجان شرقی می‌باشد
1394-4-8
مجید
2488

بازار تبریز بزرگ‌ترین بازار سرپوشیده آجري جهان و یکی از شاهکارهای معماری ایرانی است. 

1394-4-8
مجید
3551
خانهٔ مشروطه در یکی از محله‌های قدیمی شهر تبریز به نام راسته‌کوچه و در غرب بازار تبریز قرار گرفته‌است.
1394-4-8
مجید
1394

کندوان در 50 كيلومتري جنوب غربي تبريز؛ يكي از روستاهاي دهستان سهند مي باشد 

1394-4-8
مجید
5426

ارگ تبریز (علی‌شاه) نام یک بنای تاریخی در تبریز است

1394-4-8
مجید
1396

خانه قدکی تبریز،از کاربری مسکونی به کاربری آموزش عالی تغییر عملکرد داده است

1394-4-10
مجید
1783

در اوایل سال 1337 خورشیدی کلنگ ساختمان موزه آذربایجان  زده شد

1394-4-10
مجید
1245

آشنایی با مقبره الشعرای تبریز

1394-4-11
مجید
2993

ایل گلی ( شاه گلی ) از گردشگاه های زیبای تبریز است که در جنوب شرقی تبریز بر دامنه تپه ای واقع شده است

1394-4-14
مجید
1272

مسجد کبود تبریز بنایش به ۵۰۰ سال پیش بازمی‌گردد

1394-4-14
مجید
3453
حمام نوبر یکی از آثار تاریخی شهر تبریز است که در دوره قاجار ساخته شده است.
1394-4-14
مجید
2458

محمد حسین بهجت تبریزی متخلص به شهریار شاعر پر آوازۀ کشورمان که با کتاب حیدر بابایه سلام به اوج شهرت رسید در روستای خشکناب تبریز دیده به جهان گشود

1394-4-15
مجید
2890

مجارشین یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان گنبرف بخش مرکزی شهرستان اسکو قرار گرفته است

1394-4-15
مجید
2385
طبیعت زیبا و دل انگیز استان اردبیل در فصل بهار با چشم اندازهای روح نواز و گل های رنگارنگ در دشت های سبز و کوهپایه های استوار، دل هر گردشگری را می نوازد 
1394-4-18
مجید
3057

شهر سیاحتی سرعین در ‪ ۲۵‬ کیلومتری شهر اردبیل قرار دارد. این شهر یکی از مهمترین مراکز استقرار چشمه‌های آبگرم در ایرن است

1394-4-18
مجید
4124

اردبيل از شهرهاي کهن ايران است که حدود 5000 سال قدمت دارد.در لوحه‌هاي گلي سومريان به صورت ارتا ثبت گرديده‌است که خود قدمت شهر را تا 5000 سال ميرساند.

1394-4-18
مجید
1438

بقعه شیخ صفی الدّین اردبیلی در مجموعه‌ای از آرامگاه‌های بزرگان، مشایخ و سلاطین صفوی و فضاهای آیینی و عبادی اردبیل، قرار دارد

1394-4-18
مجید
2814

علت نامگذاری این دریاچه، شوری بسیار زیاد آب آن بوده که امروزه با افزوده شدن آب شیرین از شوری آن کاسته شده، به طوریکه ماهی قزل آلای رنگین کمان در آن پرورش داده می شود

1394-4-19
مجید
2244

این دریاچه در ۴۸ کیلومتری جنوب شرقی اردبیل به‌طرف خلخال در یکی از دره‌های کوهستان باغیرو و در ارتفاع ۲۵۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد 

1394-4-19
مجید
1679

موزه مردم‌شناسی اردبیل در میدان عالی قاپوی اردبیل در محل حمام آقانقی (متعلق به دوره پیش از صفویه و نیمه دوم قرن هفتم هجری قمری) بنا شده است. هر ساله جمع کثیری از گردشگران از این مکان دیدن می نمایند.

1394-4-19
مجید
1187

مجموعه تاريخي بازار اردبيل در ميانه شهر و در طرفين خيابان امام خميني واقع گرديده و به جهت قدمت و دارا بودن معماري سنتي از بازارهاي تاريخي و جالب توجه ايران به شمار مي‌آيد

1394-4-19
مجید
1187

شیخ کلخوران در 3 کیلومتری شهر اردبیل واقع شده است.این آبادی از دیر باز به علّت وجود آرامگاه جد سلاطین صفوی در آن، مورد توجه بوده است

1394-4-19
مجید
1242

مسجد جمعه اردبيل در شمال شرقي شهر كه بر روي تپه باستاني قرار دارد بازمانده مسجد عظيم، گسترده و كم نظيري است كه در دوره هاي مختلف اسلامي بخصوص دوره سلجوقي شكل گرفته است

1394-4-19
مجید
2694

پلها و خانه هاي قديمي اردبیل

1394-4-19
مجید
3918
مطالب تصادفی
در روستاي عليصدر از توابع شهرستان كبودراهنگ و75 كيلومتري شمال غربي شهرهمدان يكي از عجايب طبيعي جهان و نمونه نادري از غارهاي آبي قابل قايقراني به نام غار عليصدرواقع شده است
1394-9-8
مجید
1934
باغ محتشم و عمارت کلاه فرنگی در ضلع جنوبی شهر رشت و در کنار رودخانه ی گوهر رود قرار دارند . بانی این باغ صادق محتشم الملک ، ملقب به سردار معتمد، از مالیکن و حکام گگیلان در دوره ی مشروطیت ( 1327 هـ . ق ) است
1394-7-25
مجید
2102
این بنای سلجوقی در مركز شهر تفرش، در محله «فم» قرار دارد و یكی از مساجد با ارزش و قدیمی این شهرستان است.
1394-8-24
مجید
1736
سراب اسکان از محوطه‌های گردشگری استان مرکزی است که در فاصله 19 كیلومتری شمال غرب شازند و در دامنه كوه لجور در نزدیكی روستای اسكان قرار دارد.
1394-8-20
مجید
2697
گردشگاه چله گاه یکی از مناطق بسیار زیبا و سر سبز سپیدان در استان فارس می باشد و در فصل تابستان جاذبه مناسبی برای گردشگری است .
1394-5-20
مجید
2529
شهر تاریخی بلقیس در خراسان شمالی دومین بنای خشتی و گلی ایران محسوب می شود اما طرح ساماندهی و مرمت این اثر تاریخی مهم که در سفر رهبری به استان تصویب شد بعد از گذشت سه سال همچنان خاک می خورد
1394-4-26
مجید
1748
حمام خان معروف به گرمخانه نور حمامی است بنا شده توسط محمد تقی خان بافقی حاکم یزد به سال ۱۲۱۲( ه.ق) درمیدان خان و در کنار مجموعه خان یزد واقع می‌باشد .
1394-9-11
مجید
2034
چشمه آب گرم محلات از نوع آب‌هاى گرم عمقى است که بيش‌تر از بخار خميره سنگ‌هاى سوزان درون پوسته زمين به وجود مى‌آيد و به سطح زمين مى‌رسد.
1394-8-20
مجید
1951
مسجد اکبریه یکی از مشهورترین مساجد استان گیلان و از بناهای مهم لاهیجان است. 
1394-7-19
مجید
898
اين بنا در خيابان جعفري شهر بروجرد واقع شده است . مسجد جامع بروجرد يكي ازكهن ترين مساجد غرب ايران است
1394-8-6
مجید
1000
استان آذربایجان شرقی (به پارسی باستان: آذربادگان) یکی از استان‌های ایران است
1394-4-3
مجید
1879

موزه مردم‌شناسی اردبیل در میدان عالی قاپوی اردبیل در محل حمام آقانقی (متعلق به دوره پیش از صفویه و نیمه دوم قرن هفتم هجری قمری) بنا شده است. هر ساله جمع کثیری از گردشگران از این مکان دیدن می نمایند.

1394-4-19
مجید
1187