قلعه فلک الافلاک پابرجا و استوار سپهر سپهران

تاریخ ارسال: 1394-8-6
نویسنده: مجید
دفعات بازید: 1328
قلعه فلک الافلاک یکی از مشهورترین جاذبه‌های تاریخی و گردشگری استان لرستان است که در بالای تپه‌ای باستانی و در مرکز شهر خرم‌آباد قرار دارد.
قلعه فلک الافلاک از شرق و جنوب شرقی به رودخانه خرم‌ رود، از غرب به خیابان امام خمینی و از شمال به خیابان فلک الافلاک محدود می‌شود.
از تاریخ ساخت قلعه فلک الافلاک و بانی آن، اطلاعات دقیقی در دست نیست اما بر اساس شواهد موجود، بنای اولیه این قلعه به زمان شاپور اول ساسانی در قرن سوم میلادی بازمی‌گردد. ساسانیان در حدود منطقه کنونی خرم‌آباد، شهری با نام شاپورخواست ساختند و از این دژ به عنوان مرکز حکومتی و نظامی استفاده می‌کردند. شاپورخواست بعدها ویران و در حدود سده هفتم هجری قمری، شهر خرم‌آباد فعلی به جای آن بنا شد.
وسعت تقریبی قلعه فلک الافلاک 5300 مترمربع است و دارای 8 برج، 2 صحن و 300 جان‌پناه می‌باشد. فضای داخلی قلعه به 4 تالار نسبتاً بزرگ پیرامون و تعدادی تالار و اتاق تقسیم شده است. ارتفاع بلندترین دیوار تا سطح تپه 23 متر است. مصالح بکار رفته در ساخت این قلعه، سنگ، آجر، خشت و ملات گچ و آهک است. ورودی بنا در سمت شمال و در بدنه برج جنوب غربی تعبیه شده که پس از گذر از راهروی ورودی، به حیاط اول متصل می‌گردد. در گوشه شمال شرقی حیاط اول یک حلقه چاه آب به عمق 40 متر وجود دارد که آب مورد نیاز ساکنان قلعه از آن تأمین می‌شده است (البته اکنون نیز قابل بهره‌برداری می‌باشد).
از ویژگی‌های اصلی این بنا می‌توان به قرارگیری بر فراز صخره‌های سنگی و اِشراف کامل آن به دره تاریخی خرم‌آباد و جاری شدن چشمه پرآب گلستان از دامنه شمالی تپه اشاره نمود. مجاورت قلعه فلک الافلاک با غارهای پیش از تاریخ دره خرم‌آباد، سنگ نوشته خرم‌آباد، مناره آجری، پل شکسته (پل شاپوری) و گرداب سنگی، بیانگر پیوستگی تاریخی این قلعه با آثار مذکور است.
این قلعه در منابع تاریخی مکتوب، با نام‌های متفاوتی چون دژ شاپور خواست، سابرخاست، دزبر و قلعه خرماباد یاد شده است. نام «فلک الافلاک» (به معنای سپهر سپهران)، عنوانی است که از دوره قاجاریه برای این قلعه در نظر گرفته شد و از آن روزگار تا به حال باقی مانده است. در واقع وجه نامگذاری این بنا، شاید به دلیل وجود دوازده برج قلعه که اشاره‌ای به دوازده برج فلکی دارد، باشد. علاوه بر این نام قلعه ممکن است استعاره‌ای از دست‌ نیافتنی بودن آن باشد.
این قلعه در دوره‌های گوناگون، دستخوش تغییر و تحولات متعددی شده است که بیشترین این تحولات مربوط به دوره صفویه تا قاجار می‌باشد. بر اساس مدارک موجود، تا حدود صد سال پیش، بارویی دوازده برجی در پیرامون بنای فعلی وجود داشته که اکنون آثار این برج در محوطه شمال غربی قلعه دیده می‌شود.
این قلعه به لحاظ موقعیت استراتژیکی خود، در قرن چهارم هجری قمری به مقر حکومت آل حسنویه و گنجور در زمان آل‌ بویه تبدیل شد. قلعه فلک الافلاک در زمان حکومت خاندان بدر (قرن چهارم هجری قمری)، به عنوان خزانه سلطنتی کاربرد داشته و در زمان اتابکان لر کوچک و والیان لرستان در دوره صفویه و قاجاریه، مقر حکومتی بود. در دوره پهلوی اول و دوم، کاربرد این قلعه به ترتیب پادگان نظامی و زندان سیاسی بوده است.
در حال حاضر قلعه فلک الافلاک که پس از ثبت در فهرست آثار ملی کشور به «موزه فلک الافلاک» تغییر نام داده است، شامل بخش‌های مردم‌شناسی، هنرهای سنتی و باستان‌شناسی می‌شود. در تالار موزه مردم‌شناسی، عکس‌ها و مدل‌های کوچک و بزرگ متعددی از شیوه‌ها و رسوم گوناگون زندگی مردان و زنان عشایر و روستای منطقه لرستان به نمایش گذاشته شده است.
از دیگر آثار دیدنی این موزه در بخش مردم‌شناسی، سنگ قبرهای اهالی منطقه است که با دیگر نواحی ایران تفاوت جالب توجهی دارند. در این نواحی رسم بوده که بالای قبر، سنگی عمودی قرار می‌دادند و روی آن صحنه‌هایی از زندگی فرد درگذشته حجاری می‌نمودند. در تالار باستان‌شناسی موزه تعداد زیادی اشیای ارزشمند مفرغی، سفالی و سنگی متعلق به هزاره‌های پیش از میلاد به نمایش گذاشته شده است. این آثار طی سالیان اخیر از حفاری‌های گروه‌های باستان‌شناسی یا حفاران غیرمجاز و قاچاقچیان ضبط شده است. این آثار بیانگر دیرینگی و پیشرفت تمدن کهن منطقه لرستان می‌باشند.
آدرس: خرم آباد – خیابان امام (ره) – دوازده برجی

gallery_20151028982949741880

gallery_201510284702154493964

gallery_201510286455210993787

gallery_201510287658350729860

gallery_201510283675262790715

gallery_2015102854158093286

gallery_201510282904318705652

gallery_201510284552850697562

gallery_201510285485011350658

منبع:seeiran.ir

ایران گردی, استان لرستان, خرم‌آباد, قلعه فلک الافلاک

جدیدترین مطالب بخش ایران گردی زیر مجموعه لرستان
استان لرستان 
1394-8-3
مجید
1729
قلعه فلک الافلاک یکی از مشهورترین جاذبه‌های تاریخی و گردشگری استان لرستان است که در بالای تپه‌ای باستانی و در مرکز شهر خرم‌آباد قرار دارد.
1394-8-6
مجید
1328
این یادمان ارزشمند بنایی است استوانه ای شکل که به عنوان میل راهنما وجهت ‌هدایت کاروان ها در کنار شهر قدیم <شاپور خواست> احداث گردیده است
1394-8-6
مجید
2176
گرداب سنگي یکی از آثار تاریخی استان لرستان است که در شمال غربی خرم‌آباد در بافت قدیمی شهر قرار دارد.
1394-8-6
مجید
2434
اين بنا در خيابان جعفري شهر بروجرد واقع شده است . مسجد جامع بروجرد يكي ازكهن ترين مساجد غرب ايران است
1394-8-6
مجید
1064
بقعه امامزاده جعفر یکی از قدیمی‌ترین بناهای تاریخی شهر بروجرد است که در انتهای خیابان جعفری قرار دارد.
1394-8-6
مجید
1661
بازار بزرگ بروجرد که ساکنان محلی به آن راسا به معنی راسته بازار می گویند، عمده‌ترین مرکز تجارت سنتی شهر بروجرد است که مورد استفاده شهرنشینان و روستائیان شهرستان بروجرد و نیز دیگر مناطق اطراف قرار می گیرد.
1394-8-6
مجید
1651
هنر ورشوسازی از کشور لهستان به ایران وارد شده و نام ورشو به دلیل شهر ورشو مرکز کشور لهستان بر روی این فلز ماندگار شده است . در اواخر دوران قاجار و اوایل دوران پهلوی هنر ورشوسازی در ایران به اوج خود رسید و سابقه هنر ورشوسازی در ایران مربوط به شهرستان‌های دزفول و بروجرد است .
1394-8-6
مجید
2332
ونايی روستايی سرسبز و بکر از جمله مناطق پر جاذبه بروجرد به شمار میآيد که بيشترگردشگران و به ويژه دوستداران کوهپيمايی و کوهنوردی اوقات خوشی را در آن سپری میکنند.
1394-8-6
مجید
2478
36 مطلب آخر بخش ایران گردی

همه چیز در باره آذربایجان غربی سرزمین شمس پیر مولوی

1394-3-31
مجید
1722
غار سهولان بعد از «غار عليصدر» همدان دومين غار آبي ايران به شمار مي‌آيد
1394-3-31
مجید
2081

مارمیشو؛ ناشناخته‌ای در دنیای ارومیه

1394-4-1
مجید
3800
قره کلیسا، کلیسایی تاریخی در استان آذربایجان غربی
1394-4-1
مجید
1252
تخت سلیمان ودریاچه پر رمز و راز آن
1394-4-1
مجید
3193
از تپه حسنلو چه میدانید؟
1394-4-1
مجید
3419
1394-4-2
مجید
2040
آشنایی با برج سه گنبد - آذربایجان‌غربی 
1394-4-3
مجید
2957

مسجد جامع ارومیه، مسجدی سلجوقی با محراب ایلخانی

1394-4-3
مجید
5079
1394-4-3
مجید
6406
كليسای سير، يكي از آثار سنگي استان اذربایجان غربی
1394-4-3
مجید
2061
استان آذربایجان شرقی (به پارسی باستان: آذربادگان) یکی از استان‌های ایران است
1394-4-3
مجید
2073
آسیاب‌خرابه (به ترکی آذربایجانی: خارابا دییرمان) یکی از مکان‌های دیدنی و گردش‌گری استان آذربایجان شرقی می‌باشد
1394-4-8
مجید
2628

بازار تبریز بزرگ‌ترین بازار سرپوشیده آجري جهان و یکی از شاهکارهای معماری ایرانی است. 

1394-4-8
مجید
3724
خانهٔ مشروطه در یکی از محله‌های قدیمی شهر تبریز به نام راسته‌کوچه و در غرب بازار تبریز قرار گرفته‌است.
1394-4-8
مجید
1484

کندوان در 50 كيلومتري جنوب غربي تبريز؛ يكي از روستاهاي دهستان سهند مي باشد 

1394-4-8
مجید
5621

ارگ تبریز (علی‌شاه) نام یک بنای تاریخی در تبریز است

1394-4-8
مجید
1481

خانه قدکی تبریز،از کاربری مسکونی به کاربری آموزش عالی تغییر عملکرد داده است

1394-4-10
مجید
1934

در اوایل سال 1337 خورشیدی کلنگ ساختمان موزه آذربایجان  زده شد

1394-4-10
مجید
1332

آشنایی با مقبره الشعرای تبریز

1394-4-11
مجید
3236

ایل گلی ( شاه گلی ) از گردشگاه های زیبای تبریز است که در جنوب شرقی تبریز بر دامنه تپه ای واقع شده است

1394-4-14
مجید
1381

مسجد کبود تبریز بنایش به ۵۰۰ سال پیش بازمی‌گردد

1394-4-14
مجید
3663
حمام نوبر یکی از آثار تاریخی شهر تبریز است که در دوره قاجار ساخته شده است.
1394-4-14
مجید
2574

محمد حسین بهجت تبریزی متخلص به شهریار شاعر پر آوازۀ کشورمان که با کتاب حیدر بابایه سلام به اوج شهرت رسید در روستای خشکناب تبریز دیده به جهان گشود

1394-4-15
مجید
3073

مجارشین یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان گنبرف بخش مرکزی شهرستان اسکو قرار گرفته است

1394-4-15
مجید
2531
طبیعت زیبا و دل انگیز استان اردبیل در فصل بهار با چشم اندازهای روح نواز و گل های رنگارنگ در دشت های سبز و کوهپایه های استوار، دل هر گردشگری را می نوازد 
1394-4-18
مجید
3228

شهر سیاحتی سرعین در ‪ ۲۵‬ کیلومتری شهر اردبیل قرار دارد. این شهر یکی از مهمترین مراکز استقرار چشمه‌های آبگرم در ایرن است

1394-4-18
مجید
4339

اردبيل از شهرهاي کهن ايران است که حدود 5000 سال قدمت دارد.در لوحه‌هاي گلي سومريان به صورت ارتا ثبت گرديده‌است که خود قدمت شهر را تا 5000 سال ميرساند.

1394-4-18
مجید
1546

بقعه شیخ صفی الدّین اردبیلی در مجموعه‌ای از آرامگاه‌های بزرگان، مشایخ و سلاطین صفوی و فضاهای آیینی و عبادی اردبیل، قرار دارد

1394-4-18
مجید
2942

علت نامگذاری این دریاچه، شوری بسیار زیاد آب آن بوده که امروزه با افزوده شدن آب شیرین از شوری آن کاسته شده، به طوریکه ماهی قزل آلای رنگین کمان در آن پرورش داده می شود

1394-4-19
مجید
2362

این دریاچه در ۴۸ کیلومتری جنوب شرقی اردبیل به‌طرف خلخال در یکی از دره‌های کوهستان باغیرو و در ارتفاع ۲۵۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد 

1394-4-19
مجید
1787

موزه مردم‌شناسی اردبیل در میدان عالی قاپوی اردبیل در محل حمام آقانقی (متعلق به دوره پیش از صفویه و نیمه دوم قرن هفتم هجری قمری) بنا شده است. هر ساله جمع کثیری از گردشگران از این مکان دیدن می نمایند.

1394-4-19
مجید
1244

مجموعه تاريخي بازار اردبيل در ميانه شهر و در طرفين خيابان امام خميني واقع گرديده و به جهت قدمت و دارا بودن معماري سنتي از بازارهاي تاريخي و جالب توجه ايران به شمار مي‌آيد

1394-4-19
مجید
1256

شیخ کلخوران در 3 کیلومتری شهر اردبیل واقع شده است.این آبادی از دیر باز به علّت وجود آرامگاه جد سلاطین صفوی در آن، مورد توجه بوده است

1394-4-19
مجید
1328

مسجد جمعه اردبيل در شمال شرقي شهر كه بر روي تپه باستاني قرار دارد بازمانده مسجد عظيم، گسترده و كم نظيري است كه در دوره هاي مختلف اسلامي بخصوص دوره سلجوقي شكل گرفته است

1394-4-19
مجید
2843

پلها و خانه هاي قديمي اردبیل

1394-4-19
مجید
4087
مطالب تصادفی
محوطه باستانی و مقدس بیستون در طول ۵ کیلومتر و عرض ۳ کیلومتر در شرق استان کرمانشاه قرار دارد و یکی از معتبر ترین آثار باستانی جهان می باشد .
1394-6-23
مجید
4201
برج قربان یکی از آثار تاریخی قرون هفتم یا هشتم هجری است که در محل زندهای شهر همدان بین چهار باغ شهید مدنی و خیابان طالقانی جنب دبیرستان ابن سینا واقع است
1394-9-5
مجید
961
امامزاده سلطان محمد عابد،برادر بزرگوار امام رضا (علیه السلام) در سمت شرقی کاخک واقع شده است
1394-4-28
مجید
1379
پل گاومیشان واقع در شهرستان دره شهر استان ایلام، یکی از قدیمی ترین پست های تاریخی کشور متعلق به دوران ساسانی است که بخشی از تاریخ کهن این شهرستان را نمایان می کند.
1394-8-9
مجید
1720
آبشار رایِن (به انگلیسی: Rayen Waterfall) آبشاری در دامنه‌های کوه هزار است. این آبشار یکی از جاذبه‌های طبیعی گردشگری می‌باشد.
1394-6-12
مجید
974
در شهر تاریخی دقیانوس که در شمال شهر جیرفت در استان کرمان جای گرفته است در مقیاسی حدود ۴۰۰ متر مربع از این شهر کاوشگران توانستند بخشی از میدان گاه اصلی شهر و شکل گلی شهر را تشخیص دهند.
1394-6-19
مجید
3664
مقبره سنگی دکان داوود که از آثار تاریخی دوره مادها یا هخامنشی‌ها به حساب می‌آید، در نزدیکی شهرستان سر پل ذهاب، روستای کل داوود قرار دارد
1394-6-23
مجید
2724
اين بنا در خيابان جعفري شهر بروجرد واقع شده است . مسجد جامع بروجرد يكي ازكهن ترين مساجد غرب ايران است
1394-8-6
مجید
1064
کوشک با ارزش ساسانی در منطقه "پشت پر" واقع در شمالی‌ترین منطقه استان بوشهر یعنی در شمال منطقه دشتستان و جنوب شرقی شهرستان کازرون واقع شده است
1394-4-23
مجید
1182
استان قزوین همچون بسیاری از استان‌های کشور، سرچشمه‌های آب‌های معدنی و طبیعی متعددی دارد اما متأسفانه راه‌های دسترسی به برخی از چشمه‌های آب گرم این استان از زیرساخت مناسبی برخوردار نیست
1394-6-1
مجید
5032
گنبد قابوس ، بلندترین برج آجری جهان و یکی از بی‌نظیرترین یادمان‌های برجسته معماری ایران در دوره اسلامی است که درشمال شهر گنبد قابوس و در سه کیلومتری بازمانده شهر قدیم جرجان مرکز حکومت آل زیار قرار دارد.
1394-7-15
مجید
1127
 مسجد عبداله بن عمر يكي از مساجد صدر اسلام است كه در روستاي شالان از توابع ريجاب واقع شده است. شالوده اين بنا بر روي بنايي قبل از اسلام ساخته شده است.
1394-6-23
مجید
1136