چغازنبیل ،اولین اثر تاریخی ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو

تاریخ ارسال: 1394-4-30
نویسنده: مجید
دفعات بازید: 2993
چغازنبیل در جنوب غربی ایران، در استان خوزستان و در شهرستان شوش واقع‌شده‌ است. این سازه در ۱۹۷۹ اولین اثر تاریخی از ایران بود که در فهرست میراث جهانی یونسکو جای‌ گرفت. جامعه بین المللی برای آن ارزش استثنائی و جهانی قائل است.

 این سازه در ۴۰ کیلومتری جنوب شرقی شهر باستانی شوش و ۳۵ کیلومتری غرب شهر باستانی شوشتر واقع است، اما به دلیل واقع‌شدن در غرب رودخانه دز، مرز این دو شهرستان، در تقسیمات کشوری جزء شهرستان شوش محسوب می‌گردد.
gallery_201507211449648400789
زیگورات: تشبیه معابد به کوه‌های کیهانی در فرهنگ بابلیان جایگاه خاصی دارد و این ویژگی را در قالب فرم زیگورات‌های آنان می‌توان دید که صعود از آن را رسیدن به قله عالم می‌دانستند. کلمه زیگورات یا زیگورات از فعل آکدی «زقارو» (Zegharoo) به معنای بلند و برافراشته ساختن، گرفته‌شده است. زیگورات بنایی چندطبقه است که مساحت هر طبقه از طبقه پایینی کوچک‌تر است؛ بنابراین، نمای هر طرف آن به شکل یک پلکان است. این زیگورات‌ها محل نگهداری مجسمه خدایان و انجام مراسم مذهبی بوده‌اند.

این نیایشگاه توسط اونتاش گال (پیرامون ۱۲۵۰ پ. م.)، پادشاه بزرگ ایلام باستان و برای ستایش ایزد اینشوشیناک، نگهبان شهر شوش، ساخته‌شده است و در حمله سپاه خون‌ریز آشور بانیپال به همراه تمدن ایلامی ویران گردید. سده‌های متمادی این بنا در زیرخاک به شکل زنبیلی واژگون مدفون بود تا اینکه به دست رومن گیرشمن فرانسوی در زمان پهلوی دوم از آن خاک‌برداری گردید. گرچه خاک‌برداری از این بنای محدب متقارن واقع‌شده در دل دشت صاف موجب تکمیل دانش دنیا نسبت به پیشینه باستانی ایرانیان گردید اما پس از گذشت حدود ۵۰ سال از این کشف، دست عوامل فرساینده طبیعی و بی‌دفاع گذاشتن این بنا در برابر آن‌ها آسیب‌های فراوانی را به این بنای خشتی - گلی وارد کرده و خصوصاً باقیمانده طبقات بالایی را نیز دچار فرسایش شدید کرده است.
gallery_201507212345083525807
«چغازنبیل» که نام باستانی این بنا است، واژه‌ای محلی و مرکب از دو واژه «چُغا» (در زبان لری به معنی «تپه») و زنبیل (به معنی «سبد») است که اشاره‌ای است به مکان معبد که تپه بوده و آن را به زنبیل واژگون تشبیه می‌کردند. این مکان نزد باستان‌شناسان به «دور-اونتَش» معروف است که به معنای «دژِ اونتش»» است.

اونتاش گال پادشاه ایلام باستان است که دستور ساخت این شهر مذهبی را داده است. بنای چغازنبیل در میانه این شهر واقع‌شده است و مرتفع‌ترین بخش آن است. بلندی آغازین آن ۵۲ متر و ۵ طبقه بوده است. امروزه ارتفاع آن ۲۵ متر و تنها ۲ طبقه و نیم از آن باقی‌مانده است. زیربنای چغازنبیل یک مربع 105 متر در 105 متر است؛ یعنی دو برابر یک زمین فوتبال!

از سه حصار تودرتوى خشتى تشکیل‌شده و دروازهٔ اصلى آن بر روى حصار بزرگ در جبههٔ شرقى قرار دارد. در حدفاصل حصار اول و دوم کاخ‌هاى شاهى و آرامگاه‌هاى سلاطین عیلام قرار دارند. در بین حصار دوم و سوم بقایاى تصفیه‌‌خانهٔ آب واقع‌ شده است، تصفیه‌خانهٔ آب چغازنبیل در شمار قدیمى‌ترین تأسیسات آب‌رسانی بشمار مى‌رود. آب آن از رودخانهٔ کرخه و از فاصلهٔ ۴۵ کیلومترى با حفر و احداث کانالى تأمین مى‌شده است.

در مرکز حصار سوم معبد اصلى (زیگورات) قرار دارد. معبد اصلى به ابعاد ۱۰۵×۱۰۵ متر، مربع کاملى است که اضلاع آن در جهات اصلى شرقى، غربى و شمالى و جنوبى واقع‌شده‌اند. اصل این معبد با به‌کارگیری میلیون‌ها آجر و در ۵ طبقه ساخته‌شده بود که در حال حاضر دوطبقه از آن باقیمانده است. ارتفاع آن در گذشته حدود ۵۲ متر بود. طبقات این معبد برخلاف تمامى زیگورات‌هاى بین‌النهرین بر روى همدیگر ساخته نشده، بلکه هر طبقه مستقلاً از سطح زمین به بالا احداث‌ شده است. به‌غیراز طبقهٔ اول و پنجم، تمامى طبقات از خشت پرشده‌اند، طبقه پنجم که مرتفع‌ترین طبقه محسوب مى‌شود، جایگاه قرار دادن بت‌هاى آن زمان بوده است. مهم‌ترین این بت‌ها، خداى «اینشوشیناک» یا خداى خاص شهر شوش بوده است.

«اونتاش گال» بانى این معبد مى‌گوید: «پس‌ از آن که مصالح ساختمانى را به دست آوردم، من در اینجا شهر اونتاش و حریم مقدس را برپا نمودم و آن را در یک دیوار خارجى و یک دیوار داخلى محصور نمودم. من معبد بلندى ساختم که شبیه آنچه شاهان پیش‌ساخته‌اند نبود و آن را به خداى اینشوشیناک و خداى هومبان حریم مقدس وقف کردم. باشد که ساختمان و زحمت من موقوفه ایشان شود و لطف و عدل هومبان و اینشوشیناک در اینجا برقرار بماند.»

بنای زیگورات چغازنبیل، مربعی شکل است که حصارهای دایره‌ای به دور آن دیده می‌شوند. عدد چهار به‌عنوان عددی مقدس در معماری: چهار نشان‌دهنده چهار جهت اصلی، چهارفصل سال، اضلاع مربع، بازوان صلیب، چهارعنصر، چهارستون عالم، چهار منزل قمر، چهار مزاج، چهار بهشت و... است. بر روى دیوارهاى معبد آجرهایى به خط میخى مشاهده مى‌شود که همگى داراى متنى یکسان هستند که بیانگر نام پادشاه و هدف او از ساخت این معبد است.

چغازنبیل جزو معدود بناهای ایرانی است که در فهرست آثار میراث جهانی یونسکو ثبت‌شده است. در بعضی از کتب تاریخی نام قدیمی شوش، چغازنبیل نامیده شده است. درواقع زیگورات‌ها، اهرام، مقابر و بناهای برجی شکل، گنبدها و معابد چندین طبقه بلند، پاگوداها و استوپاها، در همه‌جا نمادی از کوه و آسمان بودند. این موضوع در سرزمین‌هایی که به‌طور طبیعی فاقد کوه بودند، بیشتر مشهود است، همانند: بین‌النهرین، مصرسفلی، جنگل‌های مکزیک و پرو.
gallery_201507212024813728331
سنگ‌نگاره یادبود اونتاش ناپیریشا از آثار باستانی دوره عیلام است. بر روی این سنگ‌نگاره باستانی نقش زنی حک‌شده است که دم ماهی دارد و مارهایی را در دستان خود گرفته است. در بالای تصویر کامل این سنگ‌نگاره، کاهنه‌های معبد در حال عبور هستند. جنس این سنگ‌نگاره از ماسه‌سنگ است. این اثر که مربوط به دوره عیلامی میانه و دودمان ایگی هالکید است، مربوط به ۱۳۴۰ تا ۱۳۰۰ پیش از میلاد است. این یادبود در سدهٔ دوازده پیش از میلاد از چغازنبیل به شوش آورده شده و هم‌اینک در موزه لوور قرار دارد.


منبع:dalahoo.com

چغازنبیل, نیایشگاه, سنگ‌نگاره, قله عالم, اونتاش گال

جدیدترین مطالب بخش ایران گردی زیر مجموعه خوزستان
خوزستان از جمله استان‌هایی است که در طول جنگ هشت ساله دچار آسیب و خسارت فراوانی شد.
1394-4-30
مجید
10901
چغازنبیل در جنوب غربی ایران، در استان خوزستان و در شهرستان شوش واقع‌شده‌ است.
1394-4-30
مجید
2993
ظاهرش بسیار شبیه زندان باستیل فرانسه است.
1394-4-30
مجید
2009
اين پل در سال 260 ميلادي به دستور شاپور اول ساساني توسط 70 هزار اسير رومي دربند ايرانيان احداث شد
1394-4-30
مجید
1478
ایوان کرخه آثار شهری از دوره ساسانیان است و در زمان شاپور دوم ساسانی (۳۷۹-۳۰۹)ساخته شده‌است
1394-4-30
مجید
1812
حضرت دانيال نبي(ع)، از جمله پيامبران بني اسراييل در قرن هفتم قبل از میلاد است كه نسل ايشان به داوود پيامبر(ع) مي رسد
1394-4-30
مجید
1301
كنيه اين امامزاده به شرح زير به حضرت «زين‌العابدين» امام‌«سجاد (ع)» می‌رسد
1394-4-30
مجید
1942
1394-4-30
مجید
4752
این جزیره در گذشته نام صلبوخ داشته و بین آبادان و خرمشهر واقع شده است
1394-4-31
مجید
2073
36 مطلب آخر بخش ایران گردی

همه چیز در باره آذربایجان غربی سرزمین شمس پیر مولوی

1394-3-31
مجید
2031
غار سهولان بعد از «غار عليصدر» همدان دومين غار آبي ايران به شمار مي‌آيد
1394-3-31
مجید
2761

مارمیشو؛ ناشناخته‌ای در دنیای ارومیه

1394-4-1
مجید
4775
قره کلیسا، کلیسایی تاریخی در استان آذربایجان غربی
1394-4-1
مجید
1497
تخت سلیمان ودریاچه پر رمز و راز آن
1394-4-1
مجید
4522
از تپه حسنلو چه میدانید؟
1394-4-1
مجید
4414
1394-4-2
مجید
2474
آشنایی با برج سه گنبد - آذربایجان‌غربی 
1394-4-3
مجید
3973

مسجد جامع ارومیه، مسجدی سلجوقی با محراب ایلخانی

1394-4-3
مجید
6538
1394-4-3
مجید
8505
كليسای سير، يكي از آثار سنگي استان اذربایجان غربی
1394-4-3
مجید
2737
استان آذربایجان شرقی (به پارسی باستان: آذربادگان) یکی از استان‌های ایران است
1394-4-3
مجید
3315
آسیاب‌خرابه (به ترکی آذربایجانی: خارابا دییرمان) یکی از مکان‌های دیدنی و گردش‌گری استان آذربایجان شرقی می‌باشد
1394-4-8
مجید
3152

بازار تبریز بزرگ‌ترین بازار سرپوشیده آجري جهان و یکی از شاهکارهای معماری ایرانی است. 

1394-4-8
مجید
4631
خانهٔ مشروطه در یکی از محله‌های قدیمی شهر تبریز به نام راسته‌کوچه و در غرب بازار تبریز قرار گرفته‌است.
1394-4-8
مجید
1826

کندوان در 50 كيلومتري جنوب غربي تبريز؛ يكي از روستاهاي دهستان سهند مي باشد 

1394-4-8
مجید
7495

ارگ تبریز (علی‌شاه) نام یک بنای تاریخی در تبریز است

1394-4-8
مجید
1760

خانه قدکی تبریز،از کاربری مسکونی به کاربری آموزش عالی تغییر عملکرد داده است

1394-4-10
مجید
2779

در اوایل سال 1337 خورشیدی کلنگ ساختمان موزه آذربایجان  زده شد

1394-4-10
مجید
1587

آشنایی با مقبره الشعرای تبریز

1394-4-11
مجید
4150

ایل گلی ( شاه گلی ) از گردشگاه های زیبای تبریز است که در جنوب شرقی تبریز بر دامنه تپه ای واقع شده است

1394-4-14
مجید
1824

مسجد کبود تبریز بنایش به ۵۰۰ سال پیش بازمی‌گردد

1394-4-14
مجید
5343
حمام نوبر یکی از آثار تاریخی شهر تبریز است که در دوره قاجار ساخته شده است.
1394-4-14
مجید
3049

محمد حسین بهجت تبریزی متخلص به شهریار شاعر پر آوازۀ کشورمان که با کتاب حیدر بابایه سلام به اوج شهرت رسید در روستای خشکناب تبریز دیده به جهان گشود

1394-4-15
مجید
4370

مجارشین یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان گنبرف بخش مرکزی شهرستان اسکو قرار گرفته است

1394-4-15
مجید
3355
طبیعت زیبا و دل انگیز استان اردبیل در فصل بهار با چشم اندازهای روح نواز و گل های رنگارنگ در دشت های سبز و کوهپایه های استوار، دل هر گردشگری را می نوازد 
1394-4-18
مجید
4017

شهر سیاحتی سرعین در ‪ ۲۵‬ کیلومتری شهر اردبیل قرار دارد. این شهر یکی از مهمترین مراکز استقرار چشمه‌های آبگرم در ایرن است

1394-4-18
مجید
5276

اردبيل از شهرهاي کهن ايران است که حدود 5000 سال قدمت دارد.در لوحه‌هاي گلي سومريان به صورت ارتا ثبت گرديده‌است که خود قدمت شهر را تا 5000 سال ميرساند.

1394-4-18
مجید
2154

بقعه شیخ صفی الدّین اردبیلی در مجموعه‌ای از آرامگاه‌های بزرگان، مشایخ و سلاطین صفوی و فضاهای آیینی و عبادی اردبیل، قرار دارد

1394-4-18
مجید
3973

علت نامگذاری این دریاچه، شوری بسیار زیاد آب آن بوده که امروزه با افزوده شدن آب شیرین از شوری آن کاسته شده، به طوریکه ماهی قزل آلای رنگین کمان در آن پرورش داده می شود

1394-4-19
مجید
3239

این دریاچه در ۴۸ کیلومتری جنوب شرقی اردبیل به‌طرف خلخال در یکی از دره‌های کوهستان باغیرو و در ارتفاع ۲۵۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد 

1394-4-19
مجید
2489

موزه مردم‌شناسی اردبیل در میدان عالی قاپوی اردبیل در محل حمام آقانقی (متعلق به دوره پیش از صفویه و نیمه دوم قرن هفتم هجری قمری) بنا شده است. هر ساله جمع کثیری از گردشگران از این مکان دیدن می نمایند.

1394-4-19
مجید
1493

مجموعه تاريخي بازار اردبيل در ميانه شهر و در طرفين خيابان امام خميني واقع گرديده و به جهت قدمت و دارا بودن معماري سنتي از بازارهاي تاريخي و جالب توجه ايران به شمار مي‌آيد

1394-4-19
مجید
1654

شیخ کلخوران در 3 کیلومتری شهر اردبیل واقع شده است.این آبادی از دیر باز به علّت وجود آرامگاه جد سلاطین صفوی در آن، مورد توجه بوده است

1394-4-19
مجید
1773

مسجد جمعه اردبيل در شمال شرقي شهر كه بر روي تپه باستاني قرار دارد بازمانده مسجد عظيم، گسترده و كم نظيري است كه در دوره هاي مختلف اسلامي بخصوص دوره سلجوقي شكل گرفته است

1394-4-19
مجید
3665

پلها و خانه هاي قديمي اردبیل

1394-4-19
مجید
5083
مطالب تصادفی
طبق منابع مستند تاریخی امامزاده بی بی زینب خاتون(س) خواهر گرامی امام رضا(ع) روزگاران قدیم به سببی گذرشان به روستای کاهین می افتاد که در آنجا بر اثر عارضه بیماری دار دنیا را وداع می گوید
1394-4-26
مجید
2945
حدود دو قرن پیش در محله (عینک)و به روایتی (سیاه اسطلخ) رشت مردی می زیست که اصالتا زنجانی بود او از کودکی در رشت زندگی می کرده و شغل او زراعت بود و نیز از طریق فروش علف به صاحبان دام امرار معاش می کرده است.
1394-7-26
مجید
2224
ساختمان تاریخی باقری یکی از خانه باغ های قدیمی و به جای مانده از اواخر دوره قاجار است که در دو طبقه ساخته شده است،
1394-5-12
مجید
1517
شهر الشتر یکی از زیباترین منطقه های گردشگری استان لرستان است که همواره مورد توجه عده زیادی از گردشگران استان لرستان و ایران می باشد و دارای آب و هوای معتدل است.
1394-8-7
مجید
2283
1394-4-31
مجید
9451
1394-4-3
مجید
8505
یونس استادسرایی مشهور به میرزا کوچک خان جنگلی (۱۲۵۷ – ۱۱ آذر ۱۳۰۰ هجری خورشیدی) مبارز انقلاب مشروطه و رهبر جنبش جنگل بود که در اعتراض به نقض تمامیت ارضی و استقلال ایران از سوی بیگانگان بعد از مشروطه قیام کرد.
1394-7-26
مجید
1872
این بقعه منسوب به امامزاده سید ابراهیم اصغر (ع) است.
1394-4-28
مجید
1200
بند میزان، سد ساخته شده به  دست انسان که مربوط به دوره ساسانیان می باشد.
1394-4-31
مجید
1244
در مسیر دریایی قشم به جزیره هرمز کوه هایی به رنگ زرد، سفید و قرمز دیده می‌شود.
1394-9-3
مجید
4554
مخمل‌کوه یکی از رشته کوههای لرستان به ارتفاع بیش از دو هزارو نهصد متر در شمال شرق خرم‌آباد قرار دارد. که به عنوان بخشی از دره تاریخی خاید آلو قسمتی ازشهر خرم‌آباد را در دامن خود جای داده‌است.
1394-8-7
مجید
2322
استان کردستان بخشی از سرزمینی است که تحت حکومت مادها اداره می شد . حدود تاریخی سرزمینهای تابع دولت ماد از شمال با اورارتو ، از غرب با آشور و از جنوب غربی و جنوب با ایلام و سومر ( بابل و آکاد ) محدود بود .
1394-6-5
مجید
2775