شهر تاریخی بلقیس ،دومین بنای خشتی و گلی ایران

تاریخ ارسال: 1394-4-26
نویسنده: مجید
دفعات بازید: 1770
 
شهر تاریخی بلقیس در خراسان شمالی دومین بنای خشتی و گلی ایران محسوب می شود اما طرح ساماندهی و مرمت این اثر تاریخی مهم که در سفر رهبری به استان تصویب شد بعد از گذشت سه سال همچنان خاک می خورد.به گزارش  قدس آنلاین به نقل از مهر، در شهر اسفراین استان خراسان شمالی از هر کس که نشانی محلی تفریحی و گردشگری را بپرسی بدون شک اولین
 
. به گزارش  قدس آنلاین به نقل از مهر، در شهر اسفراین استان خراسان شمالی از هر کس که نشانی محلی تفریحی و گردشگری را بپرسی بدون شک اولین آدرسی که بدهد سه کیلومتری جنوب شرقی این شهر و ارگ تاریخی بلقیس است، محلی ها می گویند ارگ یا نارین قلعه؛ اما در واقع بقایای شهری تاریخی است که روزگاری برای خود برو و بیایی داشته و در حاشیه جاده ابرایشم بارها سم ستوران اقوام مغول، ازبک ها و افغان ها را بر پیکره خود تجربه کرده است.
gallery_201507176856252970452
شهر کهن اسفراین که از زمان قاجار به بعد از آن به عنوان شهر بلقیس یا سبا یاد کرده اند قدمتی دو هزار ساله دارد و یافته های باستان شناسی در آن نشان می دهد قدیمی ترین استقرار در این شهر به اواخر دوره ساسانی مربوط بوده و زندگی در آن نیز تا پایان دوره صفویه به طور مداوم جریان داشته است.

اکنون از این کهن شهر باصلابت مجموعه ای از بقایای ارگ مركزی، خندق پیرامون آن و شارستان شامل برج و بارو، مقبره شیخ آذری، ویرانه‌های معروف به منار تپه(مسجد جامع)، کوره سفالگری، آب انبار، بازار، کاروانسرا، بنای معروف به یخدانها و یک گورستان وسیع در نزدیک دروازه شرقی شهر باقی مانده یا در حفاری ها کشف شده و آن گونه که باستان شناسان می گویند پس از ارگ تاریخی بم، دومین بنای بزرگ خشت و گلی ایران محسوب می شود.
gallery_201507179135311553765
این مجموعه عظیم سال ها مورد تاخت و تاز سودجویان و قاچاقیچان عتیقه بود اما سرانجام در سال ۱۳۸۰ در فهرست آثار ملی کشور به شماره ۴۴۹۷ به ثبت رسید و پس از آن اندک اندک با ورود میراث فرهنگی به این مجموعه صدای تیشه و کلنگ نیز آرام آرام در این محوطه خاموش شد.

اما با این حال شهر تاریخی بلقیس همچنان خرابه ای عظیم و محوطه ای بدون امکانات لازم برای گردشگری حرفه ای بود، گردشگران از جای جای ایران و حتی کشورهای خارجی به دیدن این مجموعه می آمدند اما به طور کلی بلقیس اسفراین غربتی داشت که به هیچ عنوان زیبنده این بنای زیبا نبود.

در مهر ماه سال ۹۱ مقام معظم رهبری در سفر به استان خراسان شمالی در جمع مردم اسفراین با اشاره به پیشینه و تاریخ اسفراین و کهن شهر بلقیس خواستار رسیدگی و ساماندهی این مجموعه تاریخی به منظور رونق گردشگری در آن شدند.

در همین سفر بود که طرحی برای مرمت، کاوش باستان شناسی، مطالعات و ایجاد زیرساخت‌های گردشگری این شهر تاریخی و نیز تلاش برای ثبت جهانی آن به تصویب رسید و در نخستین گام هم ۴۰ میلیارد ریال برای آن اختصاص یافت اما اکنون پس از گذشت سه سال این طرح مهم همچنان خاک می خورد.

در این طرح قرار بود بخشی از اعتبارات مصوب سفر رهبری برای ساماندهی شهر تاریخی بلقیس در سال ۹۱ پرداخت شود اما پرداخت آن به سال ۹۲ موكول شد، در سال ۹۲ نیز این اعتبار پرداخت نشد و آن را به سال ۹۳ موکول کردند که امسال هم تاکنون خبری از تخصیص آن نیست.

شهر تاریخی بلقیس

بر اساس متون تاریخی، شهر کهن اسفراین پیش از ظهور اسلام شكوفا بوده و سال ۳۱ هجری مسلمانان آن را فتح كرده اند؛ یافته های باستان شناسی در این مجموعه نشان می دهد قدیمی ترین استقرار در این شهر مربوط به اواخر دوره ساسانی و نزدیک ترین زمان استقرار جمعیت در آن نیز پایان دوره صفویه بوده که در آن زمان بر اثر حمله افغان ها ویران شده و جایگاه خود را از دست داده است، هر چند که پس از آن نیز تا اواخر دوره قاجار خانواده‌هایی به طور مستقل در این مکان زندگی می‌کرده‌اند.

پس از ویرانی شهر تاریخی بلقیس، جوانه شهر اسفراین امروزی از درون خاکستر جنگ و نفرت سربرآورد و رشد کرد و امروز اسفراین به یکی از شهرهای مهم صنعتی و تولیدی خراسان شمالی بدل شده است.

اما در شهر کهن اسفراین کاوش های باستان شناختی نخستین بار در سال ۱۳۵۲ توسط گروهی از باستان شناسان به سرپرستی مشیری، با عاملیت دفتر فنی سازمان ملی حفاظت آثار باستانی خراسان انجام گرفت که گزارش مختصری از آن در بایگانی مرکز اسناد سازمان میراث فرهنگی کشور موجود است.

محسن محبتی، یك كارشناس باستان شناسی در زمینه كاوش های باستان شناختی در شهر بلقیس در گفتگو با خبرنگار مهر، اظهار می كند: پس از كاوش انجام شده در سال ۱۳۵۲ این مجموعه مهم سال ها تقریبا به حال خود رها شده بود تا آن که در دهه ۸۰ حفر کانال های آبرسانی به منظور تامین آب کشاورزی اراضی قصبه اسفراین که برخی از این کانال ها از وسط شهر تاریخی بلقیس می گذشتند سبب تخریب گسترده این مجموعه باستانی شد تا حدی که سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان شمالی سرانجام برای تعیین حریم این محوطه باستانی وارد میدان شد.

وی می افزاید: به این منظور در بهار سال ۱۳۸۶ گروهی از باستان شناسان به مدت دو ماه در این محوطه اقدام به گمانه زنی برای تعیین حریم این شهر باستانی کردند که در نتیجه این کاوش علاوه بر مشخص شدن وسعت مجموعه بنا، بخش هایی از گورستان قدیمی شهر و شارستان نیز کشف شد.

به گفته محبتی در سال ۱۳۸۸ مجموعه شهر بلقیس به عنوان پایگاه میراث فرهنگی مصوب و فصل دوم کاوش و گمانه زنی های باستانی نیز در همان سال در زمینه ارگ اصلی و محوطه پیرامونی آن انجام شد.

این كارشناس باستان شناسی اظهار می كند: فصل سوم كاوش های باستان شناسی در شهر تاریخی بلقیس تابستان سال ۸۹ به منظور شناخت فضاها و کارکرد بناها در محدوده تپه منار و بخش هایی که فعالیت های ژئومغناطیس در آنها صورت گرفته بود، انجام شد و فصل چهارم این كاوش ها نیز تابستان سال ۹۰ با هدف پی کاوی دیوار شارستان و شناخت فضاها در محدوده ارگ بلقیس و شارستان با تاکید بر تپه منار صورت گرفت.

محبتی می گوید: فصل پنجم کاوش شهر تاریخی بلقیس اسفراین در بهار و تابستان سال ۱۳۹۱ و به همت پایگاه میراث فرهنگی شهر تاریخی بلقیس اسفراین به سرپرستی احمد نیک گفتار با دو هدف عمده پی کاوی دیوار شارستان و شناخت فضاها در محدوده شارستان با تاکید بر تپه منار صورت گرفت.

به گفته وی در فصل ششم کاوش های باستان شناختی در مجموعه شهر بلقیس اسفراین كه اواخر تابستان امسال صورت گرفت؛ اهدافی از جمله روشن کردن ساختار معماری و فضاهای موجود در داخل ارگ برای خوانا سازی ساختار معماری آن و شناخت آگاهی از نحوه زندگی، آداب رسوم و مشاغل موجود مد نظر بود.

محبتی می افزاید: کشف یک سازه آبی و پنج فضای مسکونی که تماما دارای پی چینه ای و قلوه سنگ و دیوار ها با ساختار خشتی با ملات گل بودند و نیز دو باب مسجد مهم ترین كشف های این دوره كاوش بودند.

با وجود اقدامات و كاوش های باستان شناسی انجام شده در شهر تاریخی بلقیس كه از سال ها پیش در فصل های مختلف انجام می شده، باید گفت به غیر از راه اندازی پایگاه میراث فرهنگی در مجموعه شهر تاریخی بلقیس كه یکی از بخش های مصوبه سفر مقام معظم رهبری به استان در مورد این مجموعه تاریخی بود، اقدام خاص دیگری در راستای اجرای این مصوبه رهبری و اعتلای جایگاه شهر بلقیس به عنوان یك ظرفیت مهم گردشگری انجام نشده است.

علیرضا نجفی، مسئول پایگاه شهر تاریخی بلقیس اسفراین نیز در این زمینه در گفتگو با خبرنگار مهر، می گوید: تاكنون تنها ۱۰ درصد از كاوش های باستان شناختی در شهر تاریخی بلقیس اسفراین انجام شده است.

وی با اشاره به نیاز مبرم به انجام كاوش هایی باستان شناسی بیشتر بر روی این مجموعه، اظهار می كند: برای شناخت بیشتر بقایای كشف شده نیاز به انجام كاوش های جدید است.

به گفته نجفی فصل جدید كاوش های باستان شناسی در مجموعه شهر تاریخی بلقیس اسفراین احتمالا در سال آینده انجام می شود و امسال با توجه به فرا رسیدن فصل زمستان و سرمای هوا دیگر امكان انجام عملیات كاوش در این شهر وجود ندارد.
gallery_201507173898394842866
مصوبه ای كه روی زمین ماند

پس از اشاره و تأكید مقام معظم رهبری در سفر به خراسان شمالی برای رسیدگی و اعتلای جایگاه گردشگری شهر تاریخی بلقیس، در نشست هیئت دولت دهم در استان كه به مناسبت سفر مقام معظم رهبری به میزبانی بجنورد برگزار شد، مصوبه ای مبنی بر اجرای طرح‌های مرمت، کاوش باستان شناسی، مطالعات و ایجاد زیرساخت های گردشگری در شهر تاریخی بلقیس به تصویب رسید، همچنین در این نشست مقرر شد برای ثبت جهانی شهر تاریخی بلقیس اقدام لازم انجام شود و مسئولان وقت سازمان میراث فرهنگی نیز ضمن بازدید از این مجموعه باستانی از پرداخت به موقع اعتبارات این طرح و تشکیل گروه پیگیری ثبت جهانی این مجموعه تاریخی خبر دادند.

از آن زمان تاكنون سه سال گذشته اما در عمل تقریبا اتفاق خاصی برای اجرایی شدن این مصوبه صورت نگرفته و بالطبع در این میان همه انگشت های اتهام نیز به سمت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری است كه به رغم تأكیدات فراوان و تصویب این طرح در سفر رهبری هنوز آن را اجرا نكرده است.

كمبود اعتبار مهم ترین عامل عدم اجرای طرح ساماندهی شهر بلقیس

آدینه محمد سویدانلویی، مدیركل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان شمالی اما در گفتگو با خبرنگار مهر، در مورد وضعیت اجرای مصوبه ساماندهی شهر تاریخی بلقیس که در سفر رهبری تصویب شد، اظهار می كند: در حاشیه جلسه هیئت دولت در سفر مقام معظم رهبری به استان، ریاست وقت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری كشور قول تخصیص ۴۰ میلیارد ریال اعتبار برای ساماندهی و احیاء مجموعه پایگاه میراث فرهنگی شهر بلقیس از محل اعتبارات ملی سازمان را داد اما متاسفانه این اعتبار تاكنون تخصیص نیافته است.

وی می افزاید: عدم تخصیص این اعتبار با وجود گذشت بیش از دو سال از تصویب مصوبه مزبور سبب شده تا اقدامات ساماندهی و احیاء مجموعه پس از سفر رهبر معظم انقلاب به خراسان شمالی پیشرفت چندانی نداشته باشد.

سویدانلویی در مورد سرنوشت ثبت جهانی شهر بلقیس نیز می گوید: در مهر ماه سال ۹۱ و همزمان با سفر رهبری به استان مقرر شد با تخصیص بودجه ضمن ساماندهی، انجام اقدامات لازم جهت احیا و آماده سازی مجموعه و تبدیل شهر تاریخی بلقیس به پایلوت مرمت خشت و گل كشور، با ارتقاء توان كارشناسی و تجهیزاتی، یك گروه كارشناسی برای پیگیری تهیه پرونده ثبت جهانی شهر بلقیس نیز تشكیل شود كه متأسفانه این مهم نیز به دلیل عدم تخصیص بودجه تاكنون محقق نشده است.

وی اظهار می كند: برای مجموعه شهر تاریخی بلقیس برنامه ها و طرح های مناسبی در نظر گرفته شده اما تا زمانی كه اعتبارات مورد نیاز برای اجرای آنها تخصیص نیابد نمی توان كار خاصی انجام داد.

مدیركل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان شمالی اظهار می كند: با توجه به اقدامات صورت گرفته در مجموعه تاریخی شهر بلقیس و معرفی آن و در نتیجه افزایش شمار بازدیدكنندگان، در حال حاضر نیاز مبرمی به تهیه طرح جامع، ساماندهی و ایجاد زیرساخت های گردشگری در مجموعه بوده كه این موضوع در حال پیگیری است.

وی می افزاید: در صورت تخصیص اعتبارات مصوب، كار مطالعات و تهیه طرح جامع مجموعه شهر تاریخی بلقیس توسط مشاور انجام و همچنین ادامه مرمت آثار تاریخی موجود و كاوش های باستان شناختی نیز به عنوان اولویت های تعیین شده صورت می گیرد اما تمامی این موارد منوط به تخصیص اعتبار است.


منبع:qudsonline.ir

شهر تاریخی بلقیس, اسفراین, جاده ابرایشم

جدیدترین مطالب بخش ایران گردی زیر مجموعه خراسان شمالی

عمارت مفخم یکی از آثار بی‌نظیر عصر ناصرالدین شاه
1394-4-26
مجید
956
امامزاده سلطان سیدعباس در دامنه تپه ماهورهای جنوب شهر بجنورد واقع شده و مدفن فرزند امام موسی کاظم (ع) است
1394-4-26
مجید
1067
دریاچه سد شیرین دره در 65 کیلومتری شمال غربی شهر بجنورد و در محدوده شهرستان مانه و سملقان قرار دارد
1394-4-26
مجید
2117
بش قارداش یکی از جاذبه های طبیعی و گردشگری شهرستان بجنورد می باشد که از لحاظ واژه در زبان ترکی به معنی پنج برادر می باشد
1394-4-26
مجید
1642
معبد اسپاخو که گاه کلیسا و گاه آتشکده نیز نامیده می‌شود، منسوب به دوره ساسانی و قدیمی‌ترین بنای ثبت شده این دوره در خراسان شمالی است
1394-4-26
مجید
1186
شهر تاریخی بلقیس در خراسان شمالی دومین بنای خشتی و گلی ایران محسوب می شود اما طرح ساماندهی و مرمت این اثر تاریخی مهم که در سفر رهبری به استان تصویب شد بعد از گذشت سه سال همچنان خاک می خورد
1394-4-26
مجید
1770
قلعه جلال الدین در ۵ کیلومتری گرمه به جاجرم ، یکی از مهم ترین قلعه های نظامی خراسان شمالی قلمداد می شود
1394-4-26
مجید
1107
چهار طاقي تيموري مربوط به اوايل دوران تيموريان است
1394-4-26
مجید
2834
36 مطلب آخر بخش ایران گردی

همه چیز در باره آذربایجان غربی سرزمین شمس پیر مولوی

1394-3-31
مجید
1649
غار سهولان بعد از «غار عليصدر» همدان دومين غار آبي ايران به شمار مي‌آيد
1394-3-31
مجید
1987

مارمیشو؛ ناشناخته‌ای در دنیای ارومیه

1394-4-1
مجید
3661
قره کلیسا، کلیسایی تاریخی در استان آذربایجان غربی
1394-4-1
مجید
1206
تخت سلیمان ودریاچه پر رمز و راز آن
1394-4-1
مجید
3055
از تپه حسنلو چه میدانید؟
1394-4-1
مجید
3282
1394-4-2
مجید
1969
آشنایی با برج سه گنبد - آذربایجان‌غربی 
1394-4-3
مجید
2842

مسجد جامع ارومیه، مسجدی سلجوقی با محراب ایلخانی

1394-4-3
مجید
4875
1394-4-3
مجید
6189
كليسای سير، يكي از آثار سنگي استان اذربایجان غربی
1394-4-3
مجید
1955
استان آذربایجان شرقی (به پارسی باستان: آذربادگان) یکی از استان‌های ایران است
1394-4-3
مجید
1929
آسیاب‌خرابه (به ترکی آذربایجانی: خارابا دییرمان) یکی از مکان‌های دیدنی و گردش‌گری استان آذربایجان شرقی می‌باشد
1394-4-8
مجید
2527

بازار تبریز بزرگ‌ترین بازار سرپوشیده آجري جهان و یکی از شاهکارهای معماری ایرانی است. 

1394-4-8
مجید
3601
خانهٔ مشروطه در یکی از محله‌های قدیمی شهر تبریز به نام راسته‌کوچه و در غرب بازار تبریز قرار گرفته‌است.
1394-4-8
مجید
1418

کندوان در 50 كيلومتري جنوب غربي تبريز؛ يكي از روستاهاي دهستان سهند مي باشد 

1394-4-8
مجید
5480

ارگ تبریز (علی‌شاه) نام یک بنای تاریخی در تبریز است

1394-4-8
مجید
1418

خانه قدکی تبریز،از کاربری مسکونی به کاربری آموزش عالی تغییر عملکرد داده است

1394-4-10
مجید
1826

در اوایل سال 1337 خورشیدی کلنگ ساختمان موزه آذربایجان  زده شد

1394-4-10
مجید
1270

آشنایی با مقبره الشعرای تبریز

1394-4-11
مجید
3062

ایل گلی ( شاه گلی ) از گردشگاه های زیبای تبریز است که در جنوب شرقی تبریز بر دامنه تپه ای واقع شده است

1394-4-14
مجید
1304

مسجد کبود تبریز بنایش به ۵۰۰ سال پیش بازمی‌گردد

1394-4-14
مجید
3514
حمام نوبر یکی از آثار تاریخی شهر تبریز است که در دوره قاجار ساخته شده است.
1394-4-14
مجید
2491

محمد حسین بهجت تبریزی متخلص به شهریار شاعر پر آوازۀ کشورمان که با کتاب حیدر بابایه سلام به اوج شهرت رسید در روستای خشکناب تبریز دیده به جهان گشود

1394-4-15
مجید
2937

مجارشین یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان گنبرف بخش مرکزی شهرستان اسکو قرار گرفته است

1394-4-15
مجید
2419
طبیعت زیبا و دل انگیز استان اردبیل در فصل بهار با چشم اندازهای روح نواز و گل های رنگارنگ در دشت های سبز و کوهپایه های استوار، دل هر گردشگری را می نوازد 
1394-4-18
مجید
3115

شهر سیاحتی سرعین در ‪ ۲۵‬ کیلومتری شهر اردبیل قرار دارد. این شهر یکی از مهمترین مراکز استقرار چشمه‌های آبگرم در ایرن است

1394-4-18
مجید
4188

اردبيل از شهرهاي کهن ايران است که حدود 5000 سال قدمت دارد.در لوحه‌هاي گلي سومريان به صورت ارتا ثبت گرديده‌است که خود قدمت شهر را تا 5000 سال ميرساند.

1394-4-18
مجید
1466

بقعه شیخ صفی الدّین اردبیلی در مجموعه‌ای از آرامگاه‌های بزرگان، مشایخ و سلاطین صفوی و فضاهای آیینی و عبادی اردبیل، قرار دارد

1394-4-18
مجید
2847

علت نامگذاری این دریاچه، شوری بسیار زیاد آب آن بوده که امروزه با افزوده شدن آب شیرین از شوری آن کاسته شده، به طوریکه ماهی قزل آلای رنگین کمان در آن پرورش داده می شود

1394-4-19
مجید
2281

این دریاچه در ۴۸ کیلومتری جنوب شرقی اردبیل به‌طرف خلخال در یکی از دره‌های کوهستان باغیرو و در ارتفاع ۲۵۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد 

1394-4-19
مجید
1704

موزه مردم‌شناسی اردبیل در میدان عالی قاپوی اردبیل در محل حمام آقانقی (متعلق به دوره پیش از صفویه و نیمه دوم قرن هفتم هجری قمری) بنا شده است. هر ساله جمع کثیری از گردشگران از این مکان دیدن می نمایند.

1394-4-19
مجید
1201

مجموعه تاريخي بازار اردبيل در ميانه شهر و در طرفين خيابان امام خميني واقع گرديده و به جهت قدمت و دارا بودن معماري سنتي از بازارهاي تاريخي و جالب توجه ايران به شمار مي‌آيد

1394-4-19
مجید
1201

شیخ کلخوران در 3 کیلومتری شهر اردبیل واقع شده است.این آبادی از دیر باز به علّت وجود آرامگاه جد سلاطین صفوی در آن، مورد توجه بوده است

1394-4-19
مجید
1263

مسجد جمعه اردبيل در شمال شرقي شهر كه بر روي تپه باستاني قرار دارد بازمانده مسجد عظيم، گسترده و كم نظيري است كه در دوره هاي مختلف اسلامي بخصوص دوره سلجوقي شكل گرفته است

1394-4-19
مجید
2736

پلها و خانه هاي قديمي اردبیل

1394-4-19
مجید
3971
مطالب تصادفی
اگر به ساوه رفتيد و خواستيد انار بخريد بايد بدانيد با وجود آنکه بيشتر باغهاي ساوه داراي درخت انار هستند اما انار هر منطقه اي با منطقه ديگر فرق مي کند . 
1394-8-24
مجید
3232
مسجد صفی تاریخی‌ترین مسجد رشت است، در محله‌ای به همان نام واقع شده‌است و به نام‌های مسجد سفید و شهیدیه نیز معروف است.
1394-7-28
مجید
1575
سوغات استان مرکزى انواع مواد خوراکى از جمله انار انگور لبنیات کشمش گردو بادام شیره انگوه است.
1394-8-23
مجید
2589
چشمه آب معدنی گراو (گرّو) در فاصله 5 کیلومتری شهرستان تفرش و میان دو روستای کبوران و طراران واقع شده است.
1394-8-23
مجید
1506
 یكی از دیدنی ترین مناطق املش تالاب (سل) زربیجار است كه بعنوان یك زیستگاه طبیعی برای حیوانات و پرندگان مهاجر ، همچنین محل ذخیره آب جهت مصارف شالیكاری حائز اهمیت می باشد.
1394-7-22
مجید
1032
اين غار در مسير جاده تهران - چالوس در منطقه گچ سر و در مکانی بسیار مصفا به نام آزادبر قرار دارد.
1394-4-24
مجید
1517
سد وشمگیر به نام یکی از حکمرانان زیاری سده 4 هجری قمری، در فاصله 50 کیلومتری شمال شرقی گرگان و در محلی به نام سنگ سوار، بر روی رودخانه گرگان‌رود، در سال 1349 ساخته شده است. 
1394-7-15
مجید
1703
موزه صنعتی شامل گنجینه ‌ای غنی و دیدنی از هنر های معاصر و شامل آثار ارزشمندی از هنرمندان ایرانی و خارجی است که در شهر کرمان ، خیابان شریعتی و حد فاصل میدان باغ ملی و چهار راه طهماسب آباد واقع است .
1394-6-8
مجید
1978
قلعه فورگ در داخل روستای فورگ و در 10 کیلومتری جنوب شهر اسدیه واقع شده است .
1394-4-26
مجید
1088
دودکش جن در 20 کیلومتری شهر ماهنشان و 120 کیلومتری زنجان قرار دارد.
1394-5-9
مجید
1172
حمام خان معروف به گرمخانه نور حمامی است بنا شده توسط محمد تقی خان بافقی حاکم یزد به سال ۱۲۱۲( ه.ق) درمیدان خان و در کنار مجموعه خان یزد واقع می‌باشد .
1394-9-11
مجید
2054
غار وشنوه که در روستای وشنوه در استان قم قرار دارد یکی از جاذبه های گردشگری طبیعی مهم این استان به شمار می رود.،
1394-5-30
مجید
2499