خطرات نوزاد کم وزن و اهمیت شیر مادر

تاریخ ارسال: 1394-10-6
نویسنده: دکتر بهروز
دفعات بازید: 4102
 يكي از عوامل اصلي تعيين‌كننده رشد سالم كودك، تغذيه مادر هنگام بارداري و رشد جنين تا پایان زمان بارداري است. در همین راستا وزن هنگام تولد يكي از حساس‌ترين و رايج‌ترين شاخص‌هاي بهداشتي براي ارزيابي نوزادان و شاخص سلامت نوزاد است. اختلالات رشد در اين دوران عامل مهم وزن كم هنگام تولد و البته افزايش مرگ و مير و عوارض دوران كودكي است. وزن نوزاد در بدو تولد بيانگر 2 عامل طول مدت بارداري و رشد جنين است.

 از آنجا که اندازه بدن نه‌تنها در دوران جنيني بلكه در سراسر دوران كودكي متناسب با سن است و رشد جسمي و روحي كودك در 2 سال اول زندگي و دوران بلوغ بسيار سريع و در مواقع ديگر رشد آهسته‌تر است، توجه به تغذیه نوزادی که کم وزن به دنیا می‌آید، اهمیت زیادی دارد. دکتر اکبر کوشانفر، متخصص كودكان و استاد دانشگاه شهيد بهشتي درباره اهمیت این موضوع توضیح می‌دهد.

چه نوزادی کم وزن به حساب می‌آید؟


بنابر تعريف سازمان جهاني بهداشت وزن تقريبي نوزادان طبيعي بين 3200- 3000 گرم بوده كه دختران 200 گرم از پسران كم‌وزن‌تر هستند. چنانچه نوزادي هنگام تولد كمتر از 2500 گرم متولد شود، كم‌وزن ناميده مي‌شود امانوزاد با وزن تولد 1500 گرم بسيار كم‌وزن و كمتر از 1000 گرم شديدا كم‌وزن است. وزن كم هنگام تولد يك مشكل مهم بهداشت جهاني و پرهزينه است و سازمان جهاني بهداشت شيوع نوزادان كم‌وزن در ايران را 8 درصد گزارش كرده است.


چه عواملی بر تولد  نوزاد نارس موثر است؟


عوامل مختلفي در تولد نوزادان كم‌وزن موثرند.عوامل رواني و عاطفي و آمادگي والدين براي تولد نوزاد خواسته يا ناخواسته یکی از عوامل قابل تامل است. ميزان تحصيلات والدين و ميزان آگاهي مادر در تغذيه دوران بارداري و شيردهي، چگونگي ويار و نحوه زايمان به خصوص زايمان زودرس سزارين، چند قلوزايي و تغذيه فرزندان نیز می‌تواند در تولد نوزاد کم وزن موثر باشد چنانکه عوامل اقتصادي، درآمد خانواده، شغل و فرهنگ خانواده، عوامل زيست‌محيطي، محل زندگي، آلودگي آب به نيترات، آلودگي هوا و مسموميت با فلزات سنگين مانند سرب و كادميوم، آلودگي صوتي و وجود نيروگاه‌هاي برق در اطراف منزل هم تاثیر چشمگیری در تولد نوزاد کم وزن دارد.


اهمیت شیر مادر


تغذيه با شير مادر آنقدر مهم است كه در فعاليت‌هاي ملي و بين‌المللي مورد توجه است. توصيه مي‌شود مادر در دوران بارداري به همراه همسرش توسط پزشك كودكان ويزيت شده و درباره مزاياي شير مادر در سلامت كودك ذهن مادر آماده شود تا در تغذيه فرزندش موثر باشد. همچنين بايد از برجسته بودن نوك سينه مادر مطمئن شد. آكادمي طب كودكان آمريكا در بيانيه خود مي‌گويد همه نوزادان نارس بايد شير مادر خود را دريافت كنند.در تحقيقاتي نشان داده شده نوزادان نارسي كه از شير مادر تغذيه مي‌كنند به عفونت‌هاي بيمارستاني و عوارض گوارشي كمتر مبتلا مي‌شوند. تغذيه با شیر مادر مي‌تواند از كمبود قند خون نوزاد و زردي نوزادان نارس جلوگیری کند.

خطرات در کمین نوزادان نارس


مهم‌ترين عوارض نوزادان نارس عبارت است از افزايش مرگ و مير مانند عوارض تنفسي، هيپوكسي، عوارض عفوني و صدمات مغزي نوزادان، فلج مغزي و عوارض دوران كودكي (اختلالات يادگيري، مشكلات شنوايي، ديدن و حركتي) بهره هوشي پايين‌تر، مشكلات رفتاري مانند اختلالات بيش‌فعالي، حواس‌پرتي، عدم تمركز دوران كودكي و كيفيت زندگي نامناسب و مشكلات تغذيه‌اي . بنابراين وزن هنگام تولد هميشه يك معيار مهم براي بررسي‌هاي كلينيكي و مداخلات بهداشتي درماني به منظور يافتن علل موثر است و مهم‌ترين مسئله پيشگيري از تولد نوزادان نارس و كم‌وزن و جلوگيري از صدمات جسمي و رواني كودكان به حساب می آید  .

تغذیه با شیر مادر از همان روز اول


مادراني كه در بيمارستان بستري بوده يا نوزادشان در بخش مراقبت‌هاي ويژه بستري است، بايد شيرشان را 6 تا 12 ساعت بعد با پمپ الكتريكي بدوشند و هر 6 تا 8 ساعت اين كار را تكرار كنند. مادراني كه نوزاد نارس به دنيا مي‌آورند اكثرا روزهاي اول با كاهش شير مواجه هستند و فقط چند قطره شير از سينه‌شان خارج مي‌شود كه نبايد نگران و نااميد باشند زيرا با تغذيه خوب، استراحت، تجويز مكمل‌ها و تماس پوست مادر با پوست نوزاد شير اين مادران افزايش مي‌يابد. عوامل ايمني بخش در شيرمادر نوزاد نارس بيشتر است و عملكرد سيستم ايمني شيرخواران نارس را بهبود مي‌بخشد. همچنین تماس پوست مادر و شيرخوار غلظت آنتي‌بادي‌هاي شيرمادر را تحت‌تاثير قرار مي‌دهد.

تجویز شنبلیله برای مادران


شیر دادن نوعی جریان عرضه و تقاضاست. شیر در صورتی تولید می‌شود كه كودك شیر بخورد و میزان شیری كه می‌خورد به بدن می‌فهماند كه چه مقدار شیر نیاز دارد. دمپيريدون و متوكلوپراميد به عنوان شيرافزا در افزايش شير مادر بسيار موثر است. شيرافزاهاي گياهي مانند شنبليله هم ظرف مدت 24 تا 72 ساعت در بيشتر مادران شير را زياد كرده است. در يك مطالعه مشخص شد مادراني كه از چاي سبز همراه شنبليله، رازيانه و برگ تمشك استفاده كرده بودند، نسبت به آنهايي كه فقط چاي معمولي نوشيده بودند، شيرشان تقريبا دوبرابر شده بود.

این کودکان حتما باید شیرمادر بخورند


علاوه بر خواص کلی شیر مادر از جمله داشتن مواد ضد میکروبی از دسته‌های مختلف، مواد ضد التهابی و سهل الهضم بودن آنها، شیر مادرانی که نوزاد نارس به دنیا آورده‌اند، با شیر مادرانی که نوزاد آنها به موقع متولد شده، متفاوت است. به طور کلی میزان پروتئین شیر مادران نوزادان نارس بیش از مادران نوزادان رسیده است. به همین دلیل است که برای نوزادان با وزن تولد کم، شیر مادر خود آنها مناسب‌ترین شیر است چرا که نوزادان نارس به پروتئین بیشتری نیاز دارند، به ویژه در خلال ماه‌های اول شیردهی این اختلاف بیشتر است. مطالعات زیادی نشان داده بسیاری از مواد ضد میکروبی و مواد معدنی مانند سدیم، کلر، منیزیم و آهن در شیر مادران نوزادان نارس در مقایسه با شیر مادران دارای نوزادان رسیده، بیشتر است. توجه داشته باشید که نوزادان با وزن تولد کم علاوه بر تغذیه با شیر مادر باید آهن، ویتامین‌های E,C,D,A و اسید فولیک و ویتامین‌های گروه B را نیز دریافت کنند.

نکات مهم در شیردهی موثر


یکی از مهم‌ترین مواردی که در بهبود روند رشد نوزاد نارس بسیار اهمیت دارد برقراری ارتباط عاطفی میان کودک و مادرش است. تماس بلافاصله بعد از زايمان بين مادر و نوزاد نارس و استنشاق شير مادر نقش مثبت در تغذيه نوزاد نارس دارد.

هنگامي كه نوزاد در تماس با پوست شكم و سينه مادر قرار مي‌گيرد، اغلب بدون كمك، سينه مادر را پيدا كرده وتغذيه و مكيدن را شروع مي‌كند بنابراین تماس پوستی در ساعت‌های اول بسیار مهم است. تغذيه با شير مادر در حال حاضر يك ساعت بعد از تولد در نظر گرفته شده است. حتی اگر نوزاد نارس در كنار مادر نباشد باید شير مادر دوشيده و با قطره‌چكان داده شود.

هرچه شيرخوار از سينه مادر تغذيه كند شير مادر بيشتر مي‌شود. هم‌اتاقي مادر و نوزاد، باعث می‌شود گريه و گرسنگي نوزاد مورد توجه و پيوندعاطفي مادر قرار گیرد و كيفيت خواب مادر و نوزاد بهتر مي‌شود و نوزاد بهتر وزن مي‌گيرد.

تغذيه نوزاد بر اساس ميل نوزاد تنظيم‌كننده تغذيه است. حجم شير مادر از روز سوم بيشتر شده و قند خون تنظيم و زردي نوزاد كمتر مي‌شود. پستانك يا گول‌زنك يا بطري شير براي نوزاد ممنوع است و برای نوزاد نارس در صورت ضعف مکیدن باید از فنجان، قاشق، قطره‌چكان يا سرنگ برای رساندن مكمل به شيرخوار استفاده ‌شود.
نیک صالحی

ایران گردی, پزشکی, پزشکی کودکان, خطرات نوزاد کم وزن و اهمیت شیر مادر

جدیدترین مطالب بخش مجله پزشکی زیر مجموعه بخش کودکان

اسهال یکی از شایع ترین بیماری های دوران کودکی است. علل مختلفی مانند عفونت، عدم تحمل غذایی یا نوشیدن زیاد آب میوه می توانند باعث اسهال کودک شوند. تا ز
1394-8-4
مجید
1616
یکی از شایع‌ترین مشکلاتی که معمولا کودکان و شیرخواران دچار آن می‌شوند، گوش‌درد است. فصل گرما، بچه‌ها بعد از برگشتن از استخر از گوش درد می‌نالند و فصل سرما بعد از سرما‌خوردگی و شروع آبریزش و سرفه.
1394-8-4
مجید
1578
   آسم یک بیماری التهابی دستگاه تنفسی است که متأسفانه میزان شیوع این بیماری و مرگ و میر ناشی از آن در دنیا رو به افزایش می باشد
1394-8-4
مجید
1271
 نوزادانی که دچار این مشکل هستنداغلب بیش از 3 ساعت در روز، 3 روز در هفته به مدت 3 هفته یا بیشتر گریه میکنند. این می تواند وضعیت ناراحت کننده برای والدین و کودک بوجود آورد.
1394-8-4
مجید
2999
ریسه رفتن یا حبس کردن نفس با تحریک، گریه، قطع تنفس و سیاهی دور لب کودک همراه است،
1394-8-4
مجید
2222
 بروز کم‌خونی در شیرخواران شایع است و بیش از ۴۰ درصد کودکان حتما کم‌خونی دارند اما اینکه چه درصدی از کودکان دچار کم‌خونی طبیعی‌اند
1394-8-4
مجید
1152
یکی از ضروری ترین نیازهای مادر در دوران بارداری، داشتن یک رژیم غذایی سالم و مناسب است تا از افزایش گلوکز و انسولین کودک جلوگیری کند.
1394-8-4
مجید
1046
اگر کودکتان زیر ۳ ماه سن دارد، حق دارید از این مساله بترسید و ترس تان موجه است ، چون درجه حرارت ۳۸ یا بالا‌تر در یک نوزادِ زیرِ ۳ ماه یک موردِ اورژانسی است 
1394-8-4
مجید
1046
صرع کوچک در کودکان شایع است، در حدود چند ثانیه طول می‌کشد و به صورت خیره شدن و پلک‌ زدن فراوان در روز خود را نشان می‌دهد و با نفس‌های عمیق تشدید می‌شود.
1394-8-4
مجید
1440
36 مطلب آخر بخش مجله پزشکی
محققان علوم پزشکی در استرالیا روشی ابداع کردند که با استفاده از آن می توان مراحل بهبود بیماران مبتلا به سکته مغزی را تسریع کرد.
1394-4-4
مجید
1333
آب هندوانه یک نوشیدنی مفید برای تامین آب مورد نیاز بدن  بخصوص در فصل گرم تابستان محسوب می شود. 
1394-4-4
مجید
3379
گياهان دارويی از ارزش و اهميت خاصی در تأمين بهداشت و سلامتی جوامع برخوردار بوده و هستند.
1394-4-4
مجید
1525

مریم گلی از خانواده نعنا است که بیشتر از برگ‌های آن استفاده می‌شود

1394-4-14
مجید
1361
درخت سنجد و مروری بر خواص سنجد
1394-4-14
مجید
2904
درخت سیب در بیشتر نقاط دنیا پرورش داده می شود و سیب میوه ایست که می توان گفت در هر جای دنیا وجود دارد و همه مردم دنیا آنرا می شناسند
1394-4-14
مجید
2760

چه موقع بایستی جراحی آب مرروارید انجام شود؟

1394-5-1
مجید
1273
چگونه خطر ابتلاء به التهاب زبان را كاهش دهيم؟
1394-5-1
مجید
1237

دوران بارداری جزو مهمترین دوران زندگی مادر و جنین میباشد

1394-5-1
مجید
1213
ممکن است دوسوم مردم به هلیکوباکترپیلوری آلوده باشند
1394-5-3
مجید
1126

پاکسازی خاطرات ترسناک مغز

1394-5-3
مجید
1124
ژلوفن مسکن ژله‌ای شکل بوده و تنها تفاوت آن با ایبوپروفن ژله‌ای بودن آن است
1394-5-3
مجید
2324
در حالت عادی، زمانی که غذایی به دهان برده می‌شود دندان‌ها به کمک بزاق به جان آن افتاده و روانهٔ معده‌اش می‌کنند
1394-5-4
مجید
1648
این بیماری خطرناک با تشخیص و رسیدگی زودرس به کمک درمان های دارویی، لیزر و جراحی قابل کنترل و تا حد قابل توجهی درمان است.
1394-5-4
مجید
1404
کشف عامل ژنتیکی لکنت زبان،درمان‌های جدیدی برای بیماریهای گفتاری
1394-5-6
مجید
1470
تا مدت‌های طولانی، تصور می‌شد که افراد پراسترس‌تر برای آرام کردن خود، تمایل به سیگار کشیدن دارند. امروزه همه می‌دانند که این تصور کاملاً اشتباه است.
1394-5-6
مجید
1132
 مصرف بیش از اندازه و غیر منطقی کورتون‌ها عوارض جدی همچون پوکی استخوان، بروز آب مروارید چشم، التهاب، حساسیت و نازک شدن پوست افراد برجای می‌گذارد.
1394-5-9
مجید
1053
گابا ناقل عصبی اصلی به وجود آورنده IPSPs در نورونهای مغزاست ودر نخاع نیز اهمیت دارد
1394-5-7
مجید
2035
حدود 4 درصد از مرگ‌های قلبی و عروقی به دلیل فشارخون بالا اتفاق می‌افتد و این خیلی نگران کننده است.
1394-5-30
مجید
1196
مطالعات فراوان نشان داده ، رعايت رژيم مديترانه‌اي باعث افزايش طول عمر، كاهش بيماري‌هاي قلبي –عروقي، كاهش سرطان و ساير بيماري‌هاي مرتبط با تغذيه مي‌شود.
1394-6-8
مجید
1112
كيست،فضايي داخل سینه است كه ديواره نازكي دارد و مايع درون آن يكدست و زلال است
1394-6-8
مجید
3718
همه قرص‌ها و داروها دارای عوارضی هستند که این عوارض در برخی افراد با شدت کمتری بروز می‌کند اما در برخی افراد شدید است.
1394-6-8
مجید
2628
بسیاری از افرادی که بر تغذیه‌ی سالم اصرار دارند، مواد غذایی را به عنوان خوب یا بد مطلق در نظر می‌گیرند و آن را مقوله‌ای سیاه و سفید می‌پندارند
1394-6-8
مجید
1068
عادت‌های غذایی در طول دوران کودکی به دوران بزرگسالی انتقال می یابد.
1394-6-8
مجید
2196
تاکنون صدها عامل تولید شده که می‌تواند باعث انعقاد خون شود اما مسئله موجود این است که نمی‌توان این درمان‌ها را برای جریان شدید خون استفاده کرد،
1394-7-23
مجید
1048
هرچند که بیمار شدن ربطی به روز، ماه و فصل خاصی ندارد، اما برخی بیماری‌ها در فصل‌های خاصی از سال شیوع بیشتری دارند. پاییز هم از این موضوع مستثنی نیست و این فصل زیبا هم بیماری‌های خاص خودش را دارد.
1394-7-23
مجید
1555
مهمترین اقدام درمانی استراحت است. باید به پا استراحت داد به این معنی که تا مدتی باید کمتر سر پا ایستاد و راه رفت. با هر قدمی که برداشته میشود فاشیای کف پا دچار کشش میشود و التهاب و درد بیشتر میشود. 
1394-7-23
مجید
924
ابرو یکی از اجزا صورت است که در زیبایی صورت نقش مهمی ایفا می کند و در صورت ریزش ابرو دچار تغییر عمده می شود. 
1394-7-23
مجید
1090
پوست بادمجان خاصیت ضد‌سرطانی دارد و سبب جلوگیری از پیری زودرس و کاهش سطح کلسترول خون نیز می‌شود.
1394-7-23
مجید
1541
دانه هل تقویت‌کننده معده، ضدنفخ و بادشکن است؛ در ضمن به هضم غذا هم کمک می‌کند.
1394-7-23
مجید
1144
بیماری پسوریازیس، یک بیماری شایع پوستی است که، چرخه زندگی سلول‌های پوستی را بهم می‌زند. 
1394-7-23
مجید
1145
یک متخصص قلب و عروق دندان درد و بغض گلو را از نشانه‌های سکته قلبی عنوان و تصریح کرد: بیماران قلبی باید از برف‌ پارو کردن، هل دادن و تعویض چرخ خودرو خودداری کنند.
1394-7-23
مجید
1116
زگیل های تناسلی یکی از شایع‌ترین انواع عفونت‌های مقاربتی می‌باشند که هم مردان و هم زنان را تحت تاثیر قرارداده و حداقل 50 درصد افرادیکه زندگی جنسی فعالی دارند، به بیماری زگیل تناسلی مبتلا می‌شوند.
1394-7-28
مجید
3039
درد کمر در دوران بارداری بسیار همه گیر است. دلایل شایع دردهای پشت و کمر در دوران بارداری شامل افزایش وزن، تغییر مرکز ایستایی بدن، عدم توازن عضلانی، تغییرات هورمونی (استروژن و ریلاکسین) است.
1394-7-28
مجید
1128
سرماخورده ام؟ یا آنفولانزا گرفته ام؟ هر دوی این بیماری ها در فصول سرد سال زیاد اتفاق می افتند، اما آیا به درستی می دانیم چه تفاوت هایی در این دو بیماری هست؟
 
1394-7-28
مجید
994
کُندُر   گیاهی دارویی است از راسته افراها (Sapindales) که از صمغ آن هم به عنوان خوشبو کننده استفاده می‌شود. صمغ کندر را معمولا با اسفنددانه می‌سوزانند.
1394-7-28
مجید
1147
مطالب تصادفی
حملات در خواب را نباید با کابوس های معمولی اشتباه گرفت. کابوس در دوران REM اتفاق می افتد. ویژگی های اصلی حملات خواب گریه های ناگهانی و مداوم کودک و ترس او از خوابیدن است.
1394-10-6
دکتر بهروز
2501
در هنگام زمین خوردن کودکان و زخمی شدن آنها، اولین کاری که باید انجام داد تمیز کردن محیط زخم است.
1394-9-26
دکتر بهروز
1420
وقتی دلش درد می کند باید بادگلو بزند، بعضی وقتی‌ها یکی و بعضی وقت‌ها چند تا! غروب هم که می‌شود، دل‌درد های عصر گاهی‌اش شروع می‌شود.
1394-8-30
دکتر بهروز
1190
با اینکه شب ادراری از جمله مشکلاتی است که به مرور زمان بهبود مناسبی دارد اما بسیاری از والدین را درگیر می کند و می تواند باعث بروز مشکلاتی برای کودک و البته والدین شود. 
1394-10-3
دکتر بهروز
2002
عفونت بندناف یكی از عفونت‌های دوران نوزادی است و ترشحات زردرنگ و التهاب بندناف از دیگر علائم عفونت آن است.
1394-8-30
دکتر بهروز
2161
سعی کنید به اطفال زیر دوسال داروهای گیاهی ندهید چون ممکن است موجب بروز مشکلات گوارشی در آنان شوید برخی والدین بدون توجه به هشدارهای متخصصین دست به این کار می زنند
1394-9-25
مجید
1425
اغلب شیرخواران از خوردن قطره آهن  سرباز میزنند و نگرانی مادران در این زمینه بسیار زیاد است که راهنمایی هایی در این زمینه برای مادران آورده ایم.
1394-9-25
مجید
2208
 محققان دریافته اند که ۹۵% نوزادانی که در طی ۳ تا ۴ هفته اول زندگی از سرشیشه استفاده کرده اند دچار سردرگمی در گرفتن پستان مادر می شوند.
1394-10-5
دکتر بهروز
2166
همه قرص‌ها و داروها دارای عوارضی هستند که این عوارض در برخی افراد با شدت کمتری بروز می‌کند اما در برخی افراد شدید است.
1394-6-8
مجید
2628
 ترس از میکروب و یا ترس از صدمه دیدن است.  شستن دست ها، شمارش، چک کردن همه چیز، و یا تمیز کردن نیز از این نوع است. 
1394-10-15
مجید
1371
یک متخصص قلب و عروق دندان درد و بغض گلو را از نشانه‌های سکته قلبی عنوان و تصریح کرد: بیماران قلبی باید از برف‌ پارو کردن، هل دادن و تعویض چرخ خودرو خودداری کنند.
1394-7-23
مجید
1116
تمام سلول‌‌هاي بدن ما به‌طور منظم و بر اساس قاعده خاصي در حال رشد هستند. گاهي اوقات برخي از سلول‌ها از مسير رشد طبيعي خود خارج مي‌شوند
1394-9-18
دکتر بهروز
3676
لینک باکس مطالب سایت