قنات زارچ،نیاکان ما چگونه آب را به دل کویر می کشاندند

تاریخ ارسال: 1394-9-11
نویسنده: مجید
دفعات بازید: 2088
قدیمی ترین وطولانی ترین قنات در جهان، به نام “قنات زارچ” در استان یزد واقع شده است. این قنات با طول 100كيلومتر و تعداد چاه‌هاي 2115 حلقه ، سابقه ای بیش از 3000 سال در کشور دارد.

gallery_201512028735001729041

پس از ورود اسلام به ايران، مسجد جامع تاریخی شهر يزد نيزدرحريم قنات زارچ ساخته شد و چند ميله چاه اين قنات در محدوده اين مسجد قرار گرفت تا علاوه بر پر كردن آب انبار وسيع زير مسجد، نمازگزاران بتوانند از طريق پاياب براي وضو گرفتن از آب قنات استفاده كنند كه اين پاياب هنوز هم قابل استفاده است.

gallery_201512026731786642758

تعدادی از میله های آن هم در محل مسجد جامع یزد قرار دارد. احتمالا این مسئله نشان می دهد که این قنات قبل ازاسلام وجود داشته و پس از آن، مسجد جامع یزد را در حریم قنات بنا نموده اند تا از طریق پایاب از آب قنات جهت وضو گرفتن استفاده شود.

یکی از ویژگی های قنات زارچ مقطع مربعی آنها است که قدمت حفر آن به زمان زرتشتیان بر می گردد.تا نیم قرن پیش هم آبدهی قنات زارچ بيش از 150 ليتر در ثانيه بود اما به دليل حفر بي‌رويه چاه‌هاي عميق و نيمه عميق در حريم آبي قنات، آبدهي آن به شدت كاهش يافته است.

gallery_201512025114382740490

مظهر این قنات در شهر زارچ واقع شده و دارای سه شاخه یا تونل زیر زمینی جدا از هم است که تونل های آن؛شیرین، شور و ابراهیم خویدکی نام دارد.البته دو شاخه‌ شيرين و ابراهيم خويدكی، شاخه‌هاي خشك شده قنات زارچ هستند و هم‌ اكنون تنها شاخه شور به طول 72 كيلومتر آبدهي دارد كه آبدهي اين شاخه در بالا‌دست قنات 60 ليتر در ثانيه بوده اما در مظهر قنات 28 ليتر در ثانيه است.

gallery_201512028805598919070

با كاهش ميزان آبدهي قنات، فاضلاب و آلودگی ‌هاي آب قنات هم خود را آشكار كرده است. البته توسعه شهر يزد طی چند قرن گذشته، ساختمان سازي در حريم قنات، ريزشي بودن سقف و ديواره مجراي قنات و ميله چاه ها، نشست فاضلاب ها به درون قنات وقرار دادن لوله های فاضلاب در برخی مناطق در دالان قنات مشکلات بسياري را براي اين قنات کهن به وجودآورده است و در نهایت به مرگ خاموش آن منجر شد.حتی در حال حاضر 30 کيلومتری از قنات زارچ در که زير شهر يزد عبور می کند در دو نقطه در بافت قدیم قرار دارد که اين مناطق فاقد فاضلاب هستند و برخي از منازل مسکونی خود را به داخل قنات هدايت کرده اند، گرچه با تمهیداتی این معضل به حداقل رسیده اما همچنان ادامه دارد. هدايت فاضلاب‌ها به قنات حتی سبب ايجاد گاز”co2 “در قنات شده كه اين امر لايروبي را برای مقنيان مشكل و خطرآفرين نموده است.

gallery_2015120270687779785

به هرحال به نظر می رسد با توجه به در خطر بودن حيات قنات زارچ به عنوان يکي از سازه های آبی کهن که از قدمتي ديرينه درکشوربرخورداراست ، ثبت جهانی این قنات که طی چند سال گذشته در دستور کار سازمان میراث فرهنگی و گردشگر قرار دارد می تواند در زمينه حفاظت و نگهداری آن موثرباشد.

gallery_201512025592783992165

http://seeiran.ir

ایران گردی, استان یزد, قنات زارچ

جدیدترین مطالب بخش ایران گردی زیر مجموعه یزد
واژهٔ "یزد" به معنی پاک و مقدس است و شهر یزد نیز به مفهوم شهر خدا و سرزمین مقدس است.
1394-9-8
مجید
2734
این آسیاب در حاشیه غربی كویر یزد و در ضلع جنوب شرقی در 20 كیلومتری شهر یزد در امتداد مسیر جاده اصلی رستاق كه اشكذر را به بندر آباد و روستاهای مجاور متصل می‌كند، واقع شده است.
1394-9-8
مجید
2137
گنبد عالی ابركوه یكی از بنا های سنگی دوره دیلمیان و یكی از نفایس هنر معماری ایران می باشد كه بر فراز صخره های طبیعی جاده یزد – ابرقو ، به بخش بهمن واقع و از سنگ های طبیعی کوهستان ” ساروج ” ساخته شده است
1394-9-8
مجید
1950
اهمیت آتشکده به قدمت آتش درون آن است که گفته شده از حدود ۱۵۲۰ سال پیش تا کنون فروزان مانده و حفاظت گردیده است .
1394-9-8
مجید
2377
منار جنبان خرانق در بخش خرانق شهرستان اردکان واقع شده است، منارجنبانی که در دوران سلجوقی ساخته شده و بسی کهنسال تر از منارجنبان اصفهان است.
1394-9-9
مجید
1944
میبد نارین*قلعه یا نارنج*قلعه مهمترین بناى تاریخى شهرستان میبد است. این قلعه از بناهاى مربوط به دوره اشکانی و قبل از اسلام است و در دوران مظفریان تعمیراتى در آن صورت گرفت
1394-9-9
مجید
2529
این برج به صورت استوانه‌ای ساخته شده و دارای تزیینات قطار بندی آجری و گچی است که مانع تردد مارها به داخل برج می‌شود،
1394-9-9
مجید
1613
ورودی كاروانسرا در میانه جنوبی آن در داخل یك مسیر سرپوشیده (كوچه و ساباط) كه اصطلاحاً سول نامیده می شود
1394-9-9
مجید
3878
ساختمان یخچال کاملا از خشت و گل خام است و خوشبختانه هنوز قسمت اعظم این بنا باقی است و به عنوان یکی از نمونه های چشمگیر معماری این گونه آثار به شمار می آید.
1394-9-9
مجید
2328
36 مطلب آخر بخش ایران گردی

همه چیز در باره آذربایجان غربی سرزمین شمس پیر مولوی

1394-3-31
مجید
1796
غار سهولان بعد از «غار عليصدر» همدان دومين غار آبي ايران به شمار مي‌آيد
1394-3-31
مجید
2184

مارمیشو؛ ناشناخته‌ای در دنیای ارومیه

1394-4-1
مجید
3941
قره کلیسا، کلیسایی تاریخی در استان آذربایجان غربی
1394-4-1
مجید
1300
تخت سلیمان ودریاچه پر رمز و راز آن
1394-4-1
مجید
3315
از تپه حسنلو چه میدانید؟
1394-4-1
مجید
3525
1394-4-2
مجید
2125
آشنایی با برج سه گنبد - آذربایجان‌غربی 
1394-4-3
مجید
3062

مسجد جامع ارومیه، مسجدی سلجوقی با محراب ایلخانی

1394-4-3
مجید
5251
1394-4-3
مجید
6626
كليسای سير، يكي از آثار سنگي استان اذربایجان غربی
1394-4-3
مجید
2174
استان آذربایجان شرقی (به پارسی باستان: آذربادگان) یکی از استان‌های ایران است
1394-4-3
مجید
2199
آسیاب‌خرابه (به ترکی آذربایجانی: خارابا دییرمان) یکی از مکان‌های دیدنی و گردش‌گری استان آذربایجان شرقی می‌باشد
1394-4-8
مجید
2725

بازار تبریز بزرگ‌ترین بازار سرپوشیده آجري جهان و یکی از شاهکارهای معماری ایرانی است. 

1394-4-8
مجید
3830
خانهٔ مشروطه در یکی از محله‌های قدیمی شهر تبریز به نام راسته‌کوچه و در غرب بازار تبریز قرار گرفته‌است.
1394-4-8
مجید
1560

کندوان در 50 كيلومتري جنوب غربي تبريز؛ يكي از روستاهاي دهستان سهند مي باشد 

1394-4-8
مجید
5766

ارگ تبریز (علی‌شاه) نام یک بنای تاریخی در تبریز است

1394-4-8
مجید
1547

خانه قدکی تبریز،از کاربری مسکونی به کاربری آموزش عالی تغییر عملکرد داده است

1394-4-10
مجید
2045

در اوایل سال 1337 خورشیدی کلنگ ساختمان موزه آذربایجان  زده شد

1394-4-10
مجید
1397

آشنایی با مقبره الشعرای تبریز

1394-4-11
مجید
3417

ایل گلی ( شاه گلی ) از گردشگاه های زیبای تبریز است که در جنوب شرقی تبریز بر دامنه تپه ای واقع شده است

1394-4-14
مجید
1463

مسجد کبود تبریز بنایش به ۵۰۰ سال پیش بازمی‌گردد

1394-4-14
مجید
3836
حمام نوبر یکی از آثار تاریخی شهر تبریز است که در دوره قاجار ساخته شده است.
1394-4-14
مجید
2661

محمد حسین بهجت تبریزی متخلص به شهریار شاعر پر آوازۀ کشورمان که با کتاب حیدر بابایه سلام به اوج شهرت رسید در روستای خشکناب تبریز دیده به جهان گشود

1394-4-15
مجید
3187

مجارشین یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان گنبرف بخش مرکزی شهرستان اسکو قرار گرفته است

1394-4-15
مجید
2633
طبیعت زیبا و دل انگیز استان اردبیل در فصل بهار با چشم اندازهای روح نواز و گل های رنگارنگ در دشت های سبز و کوهپایه های استوار، دل هر گردشگری را می نوازد 
1394-4-18
مجید
3321

شهر سیاحتی سرعین در ‪ ۲۵‬ کیلومتری شهر اردبیل قرار دارد. این شهر یکی از مهمترین مراکز استقرار چشمه‌های آبگرم در ایرن است

1394-4-18
مجید
4507

اردبيل از شهرهاي کهن ايران است که حدود 5000 سال قدمت دارد.در لوحه‌هاي گلي سومريان به صورت ارتا ثبت گرديده‌است که خود قدمت شهر را تا 5000 سال ميرساند.

1394-4-18
مجید
1634

بقعه شیخ صفی الدّین اردبیلی در مجموعه‌ای از آرامگاه‌های بزرگان، مشایخ و سلاطین صفوی و فضاهای آیینی و عبادی اردبیل، قرار دارد

1394-4-18
مجید
3031

علت نامگذاری این دریاچه، شوری بسیار زیاد آب آن بوده که امروزه با افزوده شدن آب شیرین از شوری آن کاسته شده، به طوریکه ماهی قزل آلای رنگین کمان در آن پرورش داده می شود

1394-4-19
مجید
2447

این دریاچه در ۴۸ کیلومتری جنوب شرقی اردبیل به‌طرف خلخال در یکی از دره‌های کوهستان باغیرو و در ارتفاع ۲۵۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد 

1394-4-19
مجید
1876

موزه مردم‌شناسی اردبیل در میدان عالی قاپوی اردبیل در محل حمام آقانقی (متعلق به دوره پیش از صفویه و نیمه دوم قرن هفتم هجری قمری) بنا شده است. هر ساله جمع کثیری از گردشگران از این مکان دیدن می نمایند.

1394-4-19
مجید
1292

مجموعه تاريخي بازار اردبيل در ميانه شهر و در طرفين خيابان امام خميني واقع گرديده و به جهت قدمت و دارا بودن معماري سنتي از بازارهاي تاريخي و جالب توجه ايران به شمار مي‌آيد

1394-4-19
مجید
1312

شیخ کلخوران در 3 کیلومتری شهر اردبیل واقع شده است.این آبادی از دیر باز به علّت وجود آرامگاه جد سلاطین صفوی در آن، مورد توجه بوده است

1394-4-19
مجید
1398

مسجد جمعه اردبيل در شمال شرقي شهر كه بر روي تپه باستاني قرار دارد بازمانده مسجد عظيم، گسترده و كم نظيري است كه در دوره هاي مختلف اسلامي بخصوص دوره سلجوقي شكل گرفته است

1394-4-19
مجید
2957

پلها و خانه هاي قديمي اردبیل

1394-4-19
مجید
4189
مطالب تصادفی
استان گُلِستان از استان‌های شمالی ایران است. مرکز این استان گرگان است
1394-7-10
مجید
2724
تپه های شنی کم ارتفاع ازغرب به شرق شبه جزیره ی میانکاله امتداد دارد ارتفاع تپه های شنی به سوی شرق کاهش یافته ودر قسمت انتهایی شرق اثری ازتپه های شنی مشاهد ه نمی شود.
1394-8-14
مجید
2324
این قلعه با ساختاری از مصالح خشت و گل و به کارگیری آجر در سر در آن بر بالای بلندی و مشرف به شهر مروست قرار دارد.
1394-9-11
مجید
1107
حضرت دانيال نبي(ع)، از جمله پيامبران بني اسراييل در قرن هفتم قبل از میلاد است كه نسل ايشان به داوود پيامبر(ع) مي رسد
1394-4-30
مجید
1170
معبد اسپاخو که گاه کلیسا و گاه آتشکده نیز نامیده می‌شود، منسوب به دوره ساسانی و قدیمی‌ترین بنای ثبت شده این دوره در خراسان شمالی است
1394-4-26
مجید
1310
آبشار شاه دره آوج در موقعیت جغرافیایی N3535 E4913 در استان قزوین واقع است.
1394-6-3
مجید
1184
پارک ملی گلستان یا جنگل گلستان منطقهٔ حفاظت شده‌ای در شرق استان گلستان و غرب استان خراسان شمالی است. 
1394-7-12
مجید
2533
قدیم ترین تاریخی که حدود بنای مسجد را نشان می‌دهد سنگ محراب آن است که مربوط به سال 873 هجری است
1394-9-11
مجید
1720
منطقه ییلاقی لیلاکوه یکی از مناطق گردشگری و زیبای شمال ایران است که در نزدیکی شهر لنگرود در استان گیلان قرار دارد و همه ساله مسافران و طبیعت‌دوستان بسیاری را به خود جذب می‌کند.
1394-7-22
مجید
1221
این تپه به دلیل مشرف بودن به شهر همدان ، همواره از موقعیت ویژه ‌ای برخوردار بوده‌ است .
1394-9-7
مجید
2765
این مجموعه گسترده وطویل را هیچ نوع دیواری محصور نمی‌کرده است
1394-4-31
مجید
1074
یکی از جالب ترین جاذبه های توریستی بافق تپه های شن های روان که با وسعت بیش از 1500 هکتار و ارتفاع بیش از 50 متر در فاصله 17 کیلومتری بافق در حاشیه روستای صادق اباد قرار دارد.
1394-9-12
مجید
1826